Etiyopya'nın dış politikası çeşitlendirilmesi ve soğuk savaş sonrası Etiyopya-Türkiye ilişkileri

Etiyopya, dünyanın çeşitli ülkeleriyle uzun yıllara dayanan sosyo-kültürel, ekonomik ve politik ilişkilere sahiptir. Dış faktörlerle birlikte, bu dış ilişkilerin yapısı iç rejim tipinden de etkilenmiştir. Geçtiğimiz birkaç on yıl boyunca, Etiyopya'nın otoriter rejimleri, dış politikayı hükümetlerini meşrulaştırmak ve iktidarda kalmaya devam etmelerini sağlamak için bir araç olarak kullandılar. Bu, devlet merkezli ve elit ağırlıklı egemen dış politika ve stratejilerin oluşturulmasına ve uygulanmasına yol açmıştır. Ülkenin dış politikasını kitlelerin sosyoekonomik ve politik taleplerine cevap vermek için kullanma yönünde son derece sınırlı çabalar vardı. Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve 1991'de Etiyopya'daki sosyalist rejimin çöküşü, ülkenin dış politika yapımında yeni bir dönemin başlangıcına yol açtı. Eski Doğu veya Batı merkezli dış politika yaklaşımının yerine, Soğuk Savaş sonrası Etiyopya, ilişkilerini çeşitlendirmeye başladı ve hem kurulu hem de yeni ortaya çıkan güçleri devreye soktu. Dahası, Soğuk Savaş sonrası Etiyopya'nın dış politikası ve stratejisi, Afrika Boynuzu ülkeleriyle stratejik işbirliğinin geliştirilmesine dikkat etmektedir. Öte yandan, dış politika analistleri, devam eden politika çeşitlilikleri ile ilgili bazı argümanlar ileri sürmektedirler. Bazı yorumcular çeşitlendirme yanlısı iken, diğerleri ise dış politika çeşitlendirme sürecinin sonuçlarına kuşkuyla yaklaşıyor. Bu çalışmada, Etiyopya'nın ulusal çıkarlarını sağlamak için kapsamlı bir dış politika çeşitlendirme programının önemi tartışılmaktadır. Bu tez, Etiyopya'da çeşitli çıkar gruplarının ortaya çıkması ve ülkenin dış politika yapımındaki potansiyel rolleri göz önünde bulundurularak, çoğulcu düşünce okulunun önemli anlayışlarını ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışma, kapsamlı bir dış politika çeşitliliğinin sürdürülmesinin, Etiyopya'daki çeşitli baskı gruplarının, sosyo-ekonomik ve politik çıkarlarını geliştirme ve ilerletme seyrinin bir arada bulunmasına ve olumlu yönde etkilemesine olanak sağladığını göstermektedir. Soğuk Savaş sonrası Etiyopya'nın geleneksel ve gelişmekte olan güçlerle ilişkileri üzerine çalışmalar olsa da, hiçbiri ilişkileri kapsamlı bir şekilde incelememiştir. Bu çalışma, niceliksel ve niteliksel verilere dayanarak ve Soğuk Savaş sonrası dönemdeki Etiyopya-Türkiye ilişkilerini örnek alarak, ortaklığın, gündemin, aracın ve aktör çeşitliliğinin seyrini ve ulusal çıkarları ele almadaki etkisini incelemektedir. Anahtar Kelimeler: Dış Politika, Çeşitlendirme, Etiyopya, Türkiye, Yükselen Güçler.