DNA izolasyonu ve elektroforez konuları için rehber materyal geliştirilmesi

Araştırmada, DNA izolasyonu ve elektroforez konuları için geliştirilen rehber materyalin, öğrenci başarısına etkisi incelenmiştir.Araştırmada ilk olarak, DNA izolasyonu ve elektroforez konuları ile ilgili olarak hazırlanacak olan rehber materyalin içeriğinin ne olması gerektiği hakkında literatür taraması yapılmış ve biyoloji öğretimin etkili şekilde gerçekleşebilmesi için en uygun öğretim yöntemi deneysel yöntem olarak seçilmiş ve hazırlanacak olan materyalin de bu doğrultuda deneylerden oluşması gerektiği ortaya çıkarılmıştır. Daha sonraki bölümlerde deneysel yöntem ve önemi, DNA'nın yapısal özellikleri, elektroforez tekniği ve kullanım alanları ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Elektroforez tekniğinin ve hangi alanlarda ne işe yaradığının, DNA'nın yapısının, hücredeki yeri ve organizasyonunun en etkili şekilde öğrenilmesini sağlayabilecek deneyler, uygun formatta yazılarak rehber materyal olarak geliştirilmiştir. Rehber materyal geliştirilirken deneysel yöntemin uygulanabilirliği göz önünde bulundurularak deneylerin evsel ve kolay elde edilebilir malzemelerden oluşmasına özen gösterilmiştir. Basit malzemeler gerektirmesine rağmen, bazı imkânsızlıklardan dolayı deney yönteminin uygulanamadığı durumlar için alternatif bir yöntem olarak hazır sanal laboratuar sunumları kullanılmıştır.Araştırmanın deneysel çalışması, 2008-2009 öğretim yılı güz döneminde 170 kişiden oluşan Ankara Atatürk Lisesi ve Ankara Kalaba Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencilerinin oluşturduğu örneklem üzerinde yapılmıştır. Her iki okulda da kontrol grubu, deney 1 grubu ve deney 2 grubu oluşturulmuştur. Araştırmada, DNA izolasyonu ve elektroforez konusu, kontrol grubunda geleneksel öğretim yöntemi olarak kabul edilen düz anlatım yöntemiyle, deney 1 grubunda rehber materyallerden 2 örnek deney seçilerek deneysel yöntemle, deney 2 grubuna ise sanal laboratuar yöntemi kullanılarak işlenmiştir. Araştırma deseni olarak ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmanın verileri iki ölçek kullanılarak toplanmıştır. (1) Mantıksal Düşünme Yeteneği Testi, (2) DNA İzolasyonu ve Elektroforez Başarı Testi uygulanmıştır.Verilerin analizinde, öğrencilerin zihinsel gelişim düzeylerini ölçmek amacıyla kullanılan mantıksal düşünme yeteneği testi için ANOVA (tek yönlü varyans analizi) kullanılmıştır. Oluşturulan grupların kendi içindeki ön test-son test sonuçları bağımlı gruplar için t-testi ile analiz edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin soruların cevabı olarak verdiği açıklamalar, Doğru cevap, Eksik cevap, Yanlış cevap ve Unuttum / Bilmiyorum şeklinde kategorize edilerek çözümlenmiştir. Gruplara uygulanan son testlerden elde edilen veriler mantıksal düşünme yeteneği ve ön bilgileri ortak değişken olarak alınmış ve ANCOVA (Kovaryans analizi) ile analiz edilmiştir.Sonuç olarak DNA izolasyonu ve elektroforez konusunda, rehber materyal kullanılarak öğrenim gören deney 1 grubu öğrencilerinin, sanal laboratuar yöntemi kullanılarak öğrenim gören deney 2 grubu öğrencilerinden ve düz anlatım yöntemi ile öğrenim gören kontrol grubu öğrencilerine göre daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Alınan sonuçlardan geliştirilen materyalin amacına ulaştığı anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra sanal laboratuar yöntemi ile öğrenim gören öğrencilerden oluşan grubun, düz anlatım yöntemi ile öğrenim gören öğrencilerden oluşan gruptan daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Buna göre deneysel yöntemin uygulanamadığı durumlarda sanal laboratuar uygulamaları yapılabileceği anlaşılmıştır.