Doğal kaynakların rekreasyonel amaçlı kullanımının ekonomik değerinin belirlenmesi: Pamukkale Örenyeri örneği

Doğal kaynakların sadece ticari amaçlı değerinin olmadığının, farklı kullanım amaçlarına göre farklı ekonomik değerlerinin olduğunun farkına varılması durumunda bu tür kaynakların korunmasına yönelik kararlar alınacağı öngörülmekte, yasal düzenlemelerle birlikte ekonomik değerlemeye yönelik çalışmaların ortaya çıkmasının, alınacak kararlara dayanak oluşturacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada Pamukkale Örenyeri'nin rekreasyonel amaçlı kullanılması durumunda ortaya çıkacak ekonomik değeri belirlemek amaçlanmıştır. Pamukkale Örenyeri'ni Haziran 2016-Haziran 2017 tarihleri arasında ziyaret eden 584 ziyaretçiye anket uygulanmıştır. Bireysel seyahat maliyet yönteminde poisson regresyon ile negatif binomial regresyon analizleri kullanılmış, toplam tüketici rantı değerleri sırasıyla 33 milyar ₺ (33.552.951.239 ₺) ve 37 milyar ₺ (37.914.834.900 ₺) olarak hesaplanmıştır. Bölgesel seyahat maliyet yönteminde çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmış, toplam tüketici rantı değeri 71 milyar ₺ (71.149.199.305 ₺) olarak belirlenmiştir. Koşullu değerleme yönteminde ise lojistik regresyon analizi kullanılmış, toplam ödeme isteği 30 milyar ₺ (30.401.118.760 ₺) olarak hesaplanmıştır. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan Pamukkale Örenyeri'nin rekreasyonel amaçlı kullanım değeri her iki yöntemle elde edilen sonuçlara göre yaklaşık olarak 30 milyar ₺ ile 71 milyar ₺ arasında değişmektedir. Hesaplanan ekonomik değerler 2015 yılında Pamukkale Örenyeri'nden elde edilen gelir ile karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sonucunda, tahmin edilen en yüksek ekonomik değerin yıllık brüt gelire oranla yaklaşık olarak 1.778 kat daha fazla olduğu belirlenmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Rekreasyonel Amaçlı Kullanım Değeri, Seyahat Maliyet Yöntemi, Koşullu Değerleme Yöntemi, Tüketici Rantı, Ödeme İsteği.