Durumsal liderlik ve Türk Kara Kuvvetleri`nin alt kademe lider tiplerinin incelenmesi

ÖZET "Durumsal Liderlik ve Türk Kara Kuvvetlerinin Alt Kademe Yönetim Seviyesinde Lider Tiplerinin İncelenmesi" adlı bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Liderliğin anlamı ve mahiyetinin açıklığa kavuşturulmaya çalışıldığı birinci bölüm, liderlikle ilgili genel açıklamalar ile liderlik özellikleri ve davranışları adlı iki kışıma ayrılmıştır. Liderlikle ilgili genel açıklamalar kısmında liderlik ve lider kavramlarının tanımlan, liderlik görevleri, liderliğe temel oluşturan kavramlar ile liderlik ve benzeri kavramlar arasındaki ilişkiler yer almaktadır. Liderlik özellikleri ve davranışları kısmında, liderlik özellikleri ve davranışları konusunda yapılan araştırmalar ile liderlik davranışları konusunda geliştirilen kuramlara değinilmiştir. Yine bu kısımda her iki liderlik yaklaşımı değerlendirilerek birbirleriyle karşılaştırılması yoluna gidilmiştir. "Durumsal Liderlik" başlığını taşıyan ikinci bölüm, liderliğin durumsal etkileşimi ve durumsal liderlik kuramları olmak üzere iki kısımdan meydana gelmektedir. Liderliğin durumsal etkileşimi kısmında liderlik durumsal yaklaşım açısından ele alınmış, durumsal liderliğe temel oluşturan düşünceler ile liderliğe durumsallık yaklaşımının kuramsal özelliklerine değinilmiştir. Bu noktada liderlik tarzlarının hangi durumsal faktörlerle etkileşimde bulunduğu ve liderlik tarzlarının değiştirilmesinin ne ölçüde mümkün olduğu konularının incelenmesi gereği ile karşılaşılmıştır. Durumsal liderlik kuramları kısmında ise, literatürde ağırlıklı olarak değinilen dört durumsal liderlik kuramına yer verilmiştir. Bu kuramlar; Fiedler'ın Lider Etkinliğine Durumsallık Yaklaşımı Kuramı, Yol - Amaç Modeli, Vroom - Yetton'un Durumsal Liderlik Modeli ve Yaşam Eğrisi Kuramlarıdır. Bu kuramların incelenmesinde orjinal kaynaklardan faydalanma imkanı elde edilmiştir. "Türk Kara Kuvvetlerinin Alt Kademe Yönetim Seviyesinde Lider Tiplerinin İncelenmesi" başlığını taşıyan üçüncü bölümde, lider tipleri literatürdeki liderlik yaklaşımlarına paralel biçimde incelenmiştir. İncelemenin örnek kütlesini Olağanüstü Hal Bölgesinde konuşlanmış bir piyade taburunda bulunan erlerle manga ve takım komutanı seviyesindeki liderler oluşturmuştur. Etkin liderlik özelliklerinin tesbiti için 25 özelliğin yer aldığı bir anket formu geliştirilerek örnek kütleyi teşkil eden erlere doldurtulmuştur. Liderlik davranış boyutunun ölçümlenmesinde ise Ivancevich, Donnally ve Gibson tarafından geliştirilen bir form kullanılmış, lider başarım düzeyinin ölçümlenmesine yönelik olarak da bir form geliştirilerek manga ve takım komutanlarının bölük komutanlarına doldurtulmuştur. Böylece lider davranış boyutları ile başarım düzeyleri tablolaştırılarak, başarılı alt düzey askeri liderlerin hangi liderlik davranış boyutunu ağırlıklı olarak kullandıklarının tesbit edilmesi yoluna gidilmiştir. Durumsal liderlik kuramları içerisinde geçerliliği konusunda en fazla teste tabi tutulan, olumlu ve olumsuz eleştirilerin üzerinde en fazla yoğunlaştığı kuram olan Fiedler'ın lider etkinliğine durumsallık yaklaşımı kuramı bu çalışmada da alt düzey askeri liderler üzerine test edilmiş ve hem Türk kültüründe hem de askeri düzlemde geçerliliği konusunda bir fikre ulaşılmaya çalışılmıştır.