Düşük karbonlu çelik malzemelerde haddeleme yön ve miktarının işlenebilirlik üzerine etkileri

Bu çalışmada, düşük karbonlu St 44 çeliğinde haddeleme yön ve miktarının işlenebilirlik üzerine etkileri incelenmiştir. Bu amaçla çelik, soğuk ve sıcak olarak farklı miktarlarda haddelenmiştir. Kesme kuvvetleri üç farklı kesme hızında vargel tezgahında dinamometre kullanılarak ölçülmüştür. Numuneler takım malzemesi ve talaş derinliği sabit tutularak, haddeleme doğrultusuna paralel, dik ve çapraz yönde işlenmiştir. Haddeleme sunucu oluşan tekstür ve mekanik fiber yapı ile meydana gelen anizotropik davranışm, kesme kuvveti ve yüzey pürüzlülüğü üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, soğuk haddelenmiş numunelerde, perlit bant aralığı ve perlit bant kalınlığındaki düşüşe bağlı olarak, üç ayrı yönde de kesme kuvvetlerinde düşüş ve artan kesme hızına bağlı olarak kesme kuvvetlerinde de artış gözlenmiştir. Sıcak haddelenmiş numunelerde, paralel ve dik doğrultuda haddeleme miktarlarmdaki artışla birlikte kesme kuvvetleri artmış ancak çapraz yöndeki işlemede aynı işleme şartları altında önemli değişiklik olmamıştır. % 11 sıcak haddelenmiş numunelerin kesme kuvvetleri başlangıç malzemesinden yüksek ancak aynı işleme şartlarında çapraz yönde düşüktür. Soğuk haddelenmiş numunelerde kesme kuvvetleri açısından optimum işlenebilirlik, haddeleme doğrultusuna çapraz doğrultuda % 11 ile % 23 aralığında en düşük olduğu belirlenmiştir. Jaoul-Crussard analizi ile malzemelerin pekleşme davranışları belirlenmiştir. Soğuk haddelenmiş numunelerde artan pekleşme hızı, kesmekuvvetlerini düşürürken, sıcak haddelenmiş numunelerde pekleşme hızı ile kesme kuvvetleri arasında doğrusal bir ilişki kurulamamıştır. Soğuk haddelenmiş numunelerde yüzey pürüzlülüğü sıcak haddelenmiş numunelerin yüzey pürüzlülüklerine göre bir miktar daha iyidir. Sıcak haddelenmiş numunelerde ise yüzey pürüzlülük değerlerleri, başlangıç numunesine göre azalmamıştır. Artan mukavemet değerlerine karşın soğuk haddelemede tercihli yönlenme ve textur nedeni ile kesme kuvvetleri daha düşüktür.Anahtar Kelimeler : Soğuk haddelenmiş çelik, Sıcak haddelenmiş çelik, İşlenebilirlik.