H.G. Wells'in Zaman Makinası ve Efendi Uyanıyor romanlarında kaçış kronotopu olarak distopik uzamlar

Distopyalar toplumun içinde yaşadığı çürümekte olan düzene karşı bir uyarı niteliğinde ortaya çıkmıştır. Temelini Platon'un devlet modelinden alan ütopyalar, distopyaların tam zıttı olarak düşünülse de ikisinin de ortak birçok özelliği olduğu görülmektedir. Tarihi daha eskiye dayanan ütopyaların da en önemli işlevi toplumda bir düzen sağlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında distopya ve ütopyaların aynı amaca hizmet ettiği görülmektedir. Bu tezde İngiltere'de Dekadans Dönemi'nde yazılmış H. G. Wells'in iki romanı, Zaman Makinası ve Efendi Uyanıyor, incelenmekte olup Dekadans döneminin Viktoryen kalıplarına sıkışmış ve adeta hareketsiz kalmış iki karakterin distopik uzama yaptıkları zaman aşırı seyahatleri sırasındaki dönüşümleri konu alınacaktır. Dolayısıyla, bu tezde kanıtlanmak istenen şey, distopyaların bilinenin aksine bir korku ütopyası olmaktan ziyade toplum kalıplarına sıkışmış, hareketsiz bırakılmış karakterlerin hareket özgürlüğü kazanabildiği alternative bir uzam, bir kaçış kronotopu olduğudur. Tezde Bakhtin'in kronotop kavramı incelenmiş olup, macera, yol ve rastlantı kronotopları esas alınarak distopik uzamların nasıl kaçış kronotoplarına dönüştüğü gösterilmektedir. Bakhtin'in yanı sıra, yirminci yüzyılda uzamsal dönüşle beraber geleneksel anlamını yitiren uzam kavramının Bachelard ve Foucault gibi kuramcılar tarafından yapılan tanımlarından yararlanılmıştır.