Echinophora chrysantha bitkisinin antioksidan, enzim ve antimikrobiyal aktivitelerinin araştırılarak farmasötik alanda kullanılabilirliğinin irdelenmesi

Endemik bir tür olan E. chrysantha ekstrelerinin antioksidan, antimikrobiyal aktiviteleri ile tirozinaz, asetilkolinesteraz (AChE) ve bütirilkolinesteraz (BChE) inhibitör aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. E. chrysantha ekstrelerinde, antioksidan testlerden demir indirgeyici antioksidan güç (FRAP), radikal temizleme aktivitesi (DPPH) ve bakır indirgeyici antioksidan güç (CUPRAC) spektrofotometrik olarak çalışılmıştır. Antimikrobiyal aktivite, agar kuyucuk difüzyon ve sıvı mikrodilüsyon metodlarına göre test edilmiştir. Toplam fenolik madde (TFM), toplam flavonoid madde (TFlM) ve enzim inhibitör aktiviteleri (tirozinaz, AChE ve BChE enzim inhibitör aktivitesi) spektrofotometrik olarak çalışılmıştır. E. chrysantha'nın metanol (MeOH) ekstresinde TFM, TFIM, FRAP ve CUPRAC değerleri sırasıyla 325μg GAE/g numune, 472 mg QE/g numune, 610 μM Troloks/g numune, 1115μM Troloks/g numune olarak tespit edilmiştir. E. chrysantha'nın MeOH ekstresinin (0.1177 ± 0.027 mg/mL) standart olarak kullanılan BHT'ye (0.0317 ± 0.013 mg/mL) yakın radikal temizleme aktivitesine sahip olduğu bulunmuştur. AChE ve BChE inhibisyonu tayininde, galantamin standardına en yakın IC50 değeri özellikle MeOH ekstresinde gözlenmiştir. İlave olarak, CHCl3 ekstresinin agar kuyucuk ve sıvı mikrodilüsyon yönteminde Bacillis subtilis üzerinde antimikrobiyal etki oluşturduğu belirlenmiştir. Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlar ışığında E. chrysantha'nın hiperpigmentasyon ve nörodejeneratif hastalıklar gibi tıp alanında değerlendirilme potansiyelinin yanında, kozmetikte, farmakolojide ve besin endüstrisinde de değerlendirilebilecek değere sahip olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Apiaceae, Bitki, Fitoterapi, Kolinesteraz, Tirozinaz