Bağımsız anaokullarında yöneticilerin iletişim becerilerinin örgüt iklimine etkisi (Diyarbakır ili örneği)

Bu araştırmanın temel amacı, Diyarbakır ili merkez ilçelerindeki (Bağlar, Kayapınar, Sur, Yenişehir) bağımsız anaokullarında görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri temelinde, okul yöneticilerinin sahip oldukları iletişim becerilerinin örgüt iklimine olan etkisini incelemektir. Betimsel bir çalışma olarak tasarlanan araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, Diyarbakır ili merkez ilçelerindeki (Bağlar, Kayapınar, Sur, Yenişehir) resmi bağımsız anaokullarında görev yapan okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Diyarbakır ili merkez ilçelerinde 28 bağımsız anaokulu bulunmakta ve bu okullarda toplam 270 öğretmen görev yapmaktadır. Evren ulaşılabilir olduğundan örneklem alma yoluna gidilmeyip evreninin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla resmi 27 bağımsız anaokulunda görev yapan 241 öğretmene ölçek dağıltılmış, geri dönen ölçeklerin tamamı değerlendirmeye alınmıştır. Veri toplama aracı olarak, "İletişim Becerileri Ölçeği" ve "Örgütsel İklim Ölçeği" kullanılmıştır. İletişim Becerileri Ölçeğinde, 34 madde ve "Göreve yönelik iletişim, Bilgilendirmeye yönelik iletişim, Geri bildirim ve Tutum ve davranışa yönelik iletişim" olmak üzere 4 alt boyut yer almaktadır. Örgütsel İklim Ölçeğinde ise 32 madde ve "Liderlik tipi, Örgütsel yapı, Örgütsel iletişim ve Örgütsel amaç" olmak üzere 4 alt boyut yer almaktadır. Çalışmada elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; (Bağımsız) Örneklemler için t testi, Tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Kruskal Wallis-H testi, Scheffe ve Mann-Whitney U sınaması kullanılmıştır. Ayrıca, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenleri yordama düzeylerini belirlemek amacıyla Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda okul öncesi öğretmenlerinin, yöneticilerin iletişim becerileri düzeyine ilişkin genel görüşlerinde "bilgilendirmeye yönelik iletişim" boyutunda katılımlarının en yüksek düzeyde olduğu, buna karşılık "tutum ve davranışa yönelik iletişim" boyutunda ise katılımlarının en düşük düzeyde olduğu görülmektedir. Okul öncesi öğretmenlerinin, bağımsız anaokullarının örgütsel iklimine ilişkin genel görüşlerinde ise, "örgütsel amaçlar" boyutunda katılımlarının en yüksek düzeyde olduğu, buna karşılık "örgütsel iletişim" boyutunda ise katılımlarının en düşük düzeyde olduğu görülmektedir. Okul öncesi öğretmenlerinin yöneticilerin iletişim becerilerine ilişkin görüşleri arasında; cinsiyet, medeni durum, yaş, okuldaki hizmet süresi, mesleki kıdem, okul müdürünün cinsiyeti, okul müdürünün yaşı ve okuldaki personel sayısı değişkenlerinde anlamlı farklılık görülmemiştir. Ancak okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel iklime ilişkin görüşleri doğrultusunda ele alınan demografik değişkenlerden yaş değişkeni, "örgütsel amaçlar" boyutunda 36 yaş ve üzeri lehine anlamlı farklılık görülmüştür. Aynı zamanda okuldaki personel sayısı değişkenine göre de "liderlik tipi", "örgütsel yapı" ve "örgütsel amaçlar" boyutlarında 1-9 kişi personele sahip okullarda görev yapan öğretmenler ile 10-20 kişi ve 21 kişi ve üzeri personele sahip okullarda görev yapan öğretmenler arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Son olarak Regresyon analizi sonuçlarına göre, resmi bağımsız anaokullarında görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin görüşlerine göre yöneticilerin iletişim becerilerinin (göreve yönelik iletişim, bilgilendirmeye yönelik iletişim, geri bildirim, tutum ve davranışa yönelik iletişim) örgütsel iklim (liderlik tipi, örgütsel yapı, örgütsel iletişim, örgütsel amaçlar) üzerindeki değişimin %75'ini açıkladığı görülmüştür. Bu sonuç yöneticilerin iletişim becerilerinin örgüt iklimini önemli bir şekilde yordadığını göstermektedir. Ayrıca iletişim becerileri boyutlarından; "bilgilendirmeye yönelik ile tutum ve davranışa yönelik iletişim" (p<.05) değişkenlerinin örgütsel iklimi pozitif yönde yordadığı saptanmıştır. Buna karşılık "göreve yönelik iletişim ile geri bildirim" (p>.05) değişkenlerinin ise, örgütsel iklimin anlamlı yordayıcısı olmadığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitim, bağımsız anaokullar, iletişim becerileri, örgütsel iklim, öğretmen.