Türk öğrencilerin okuma anlama yetilerinde bilişsel öğrenme stratejileri kullanmalarının etkisi

TÜRK ÖĞRENCİLERİN OKUMA ANLAMA YETİLERİNDE BİLİŞSEL ÖĞRENME STRATEJİLERİ KULLANMALARININ ETKİSİ HASAN BEDİR Doktora Tezi İngiliz Dili Eğitimi Bölümü Danışman: Yrd. Doç. Dr. Fehmi Can Sendan Eylül, 1998 217 Sayfa ÖZET Bu çalışmanın amacı (1) yabancı dil olarak İngilizce eğitim gören öğrencilerin okuma anlama dersinde kullandıkları stratejileri ortaya çıkarmak ve (2) bu öğrencilere okuma dersinde anlamalarını kolaylaştıracak bilişsel öğrenme stratejileri kazandırmaktır. Çalışma, bilişsel öğrenme yaklaşımının öğrenme ve okuma anlamada ki yerini ilintili kaynaklarla açıklığa kavuşturduktan sonra, bilişsel öğrenme stratejilerinin okuma anlamada kullanımına odaklanmaktadır. Çalışma, öncelikle ) yabancı dil olarak İngilizce eğitim gören öğrencilerin okuma anlama dersinde ne tür stratejiler kullandıklarını ortaya koymaktadır. Çalışma, sonraki aşamada, okuma anlama dersi için uygulanan bir eğitim programıyla, bu öğrencilere okuma anlama da başarılı olabilmeleri için bilişsel öğrenme stratejileri kazandırmayı amaçlamaktadır. Her okuma anlama dersinde Jones (1991) uyarlanan bir ders planı kullanılmıştır. Bu ders planınındaki sınıf içi çalışmaları, öğrencilerim geçmişteedindikleri bilgileri okudukları parçalara taşımalarına yardımcı olacak şekilde düzenlenmiştir. Bu nedenle, öğrencilerin geçmişte edindikleri bilgileri uyarmak için, soru sorma, anlam haritası çıkarma, bilineni bilinmeyenle eşleştirme ve önemli kısmı seçme gibi değişik yöntemler kullanılmıştır. Soru sorma yüksek düzeyde düşünmeyi sağlayan bir yöntem olarak düşünülmüş ve bu nedenle soru sormada, Bloom Taxanomy (1956) deki soru sorma tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonuçları, bilişsel öğrenme stratejileri ile okuma anlama arasında yakın bir ilişki olduğunu ortaya çıkarmıştır. Çünkü, Deneysel Öbekteki öğrencilerin Kontrol öbektekilere göre okuma anlama dersinde daha fazla strateji kullandıkları ve bu nedenle daha başarılı oldukları gözlenmiştir. Ayrıca, sonuçlar, okuma anlama dersinin bilişsel öğrenme stratejileri edinimi ile verilmesinin öğrencilerin ileri düzeyde düşünme ve edindikleri bilgileri kullanma yetilerini kazandıklarını ortaya koymuştur. ANAHTAR KELİMELER Bilişsel öğrenme Bilgiyi kullanma yollan Uzun dönem hafıza Kısa dönem hafıza Anlamlı öğrenme Daha önce edinilen bilgiler İleri düzeyde düşünme Yeni ile eski bilgiyi ilişkilendirmek Kavram veya anlam haritası Okuma anlama stratejileri