Ehl-i Re'y ve Ehl-i hadis'in İman anlayışı

Ehl-i Sünnet Mezhebinin teşekkülünde önemli rol oynayan ve daha çok h. I. ve III. yy. dönemini kapsayan zaman diliminde ortaya çıkan ehl-i hadis ve ehl-i re'y ekolleri iman konusunda farklı düşünceler ortaya koymuşlardır. Özellikle imanın mahiyeti, iman-amel münasebeti, iman-büyük günah ilişkisi, iman-İslam ilişkisi, imanda istisna, imanın artıp-eksilmesi gibi konularda farklı bakış açıları doğrultusunda kısmen de olsa farklı inanç biçimleri hasıl olmuştur. Daha çok h. I. Ve III. yy. dönemlerinde yaşamış şahısların ve inanca (imana) dair eserleri ve bu doğrultuda daha sonra yazılmış akaid, mezhepler tarihi, tabakât v.b. eserlerden ehl-i hadis ve ehl-i re'y mensuplarının iman hakkındaki görüşlerini derlemeye çalıştık. Özellikle ehl-i hadis denilince Ahmet b. Hanbel'in (ö. 241/855), ehl-i re'y denilince de Ebu Hanife'nin (ö. 150/767), ön plana çıktığını söyleyebiliriz. Nihayetinde denile bilinir ki ehl-i hadis; imanı kalp ile tasdik, dil ile ikrar ve beden ile amel olarak tanımlamış ve dolayısıyla imanı amel ile bir bütün olarak algılamıştır ve bu doğrultuda yaklaşımlar sergilemiştir. Ehl-i re'y ise imanı kavramsal boyutta ele alıp, imanı kalp ile tasdik dil ile ikrar olarak kabul etmiş ve bu doğrultuda fikirler beyan etmiştir. Anahtar Kelimeler: ehl-i hadis, ehl-i re'y, iman, amel, büyük günah, istisna