Ekonomik politika belirsizliği ile gelişmiş ülke borsa endeksleri arasındaki volatilite yayılımının analizi

Gelişmiş ülkelerin borsa endeksleri arasındaki etkileşimler, ekonomik altyapı ve siyasi yönetim biçimlerine bağlı olarak çeşitlilik göstermektedir. Tarihsel süreçte salgınlar, savaşlar ve ekonomik kriz gibi dalgalanmalar, piyasalarda önemli etkiler yaratmıştır. Özellikle ABD-Çin ticaret savaşı, her iki ülkenin ekonomilerini derinden etkileyerek üretim kısıtlamalarına, tüketimde daralmaya ve fiyat artışlarına yol açmıştır. COVID-19 pandemisi nedeniyle büyüme ve üretimde yavaşlama görülmüştür. Rusya-Ukrayna savaşı ise, Rusya'ya karşı uygulanan yaptırımlarla birlikte ekonomik kayıplara yol açmış ve ülkelerin dış ticaret stratejilerini değiştirmiştir. Bu çalışma, ekonomik politika belirsizliği (ABD EPU) ile gelişmiş ülke borsa endeksleri arasındaki volatilite yayılımını incelemektedir. Çalışmada Dow Jones Industrial Average (DJI), Dax, FTSE 100, Nikkei-225, RTS Index (IRTS), Shanghai Composite (SSEC) endeksleri ve ABD EPU Endeksi'nin 01 Eylül 2016 - 01 Eylül 2023 tarihleri arasındaki günlük verileri TVP-VAR modeliyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, ABD EPU Endeksi'nin varyansındaki değişimlerin %50,11'i diğer borsa endekslerinden kaynaklandığını göstermektedir. IRTS, FTSE 100 ve DAX endeksleri volatiliteyi yayan değişkenler olarak öne çıkarken, DJI, NIKKEI-225, SSEC ve ABD EPU endeksi volatiliteyi alan değişkenler olarak sınıflandırılmıştır. DJI, ABD EPU'dan %4,88 oranında etkilenirken, en az etkilenen endeks SSEC olmuştur. IRTS, volatiliteyi en fazla yayan değişken olarak belirlenmiş, bu durumdan hareketle fiyat hareketlerinin ABD EPU üzerindeki etkisi vurgulanmıştır. Genel olarak, ekonomik belirsizliklerin artması, piyasalarda önemli dalgalanmalara yol açmakta ve yatırımcıların risk algısını yükseltmektedir. Bu bağlamda, ABD EPU ile borsa endeksleri arasındaki asimetrik ilişkiler, yatırımcıların stratejik karar alma süreçlerinde dikkate almaları gereken önemli bir faktör olmaktadır. Ekonomik belirsizliklerin azaltılması, piyasa istikrarı ve yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.