Elazığ-Harput müzik folkloru

Türklerin Anadolu'daki en eski şehirlerinden biri olan Harput; müzik kültürü açısından da özel bir bölgedir. Kürsübaşları, bağlar, bahçeler, kaya ve havuz başları yöre sanatçısının gönlündekini dile getirdiği geleneksel sahnelerdir. Harput müziği; çalgıları, makamları ve icra sırasındaki kuralları ile de Türk müziği içerisinde ayrı bir zenginlik oluşturmaktadır. Her makamın kendi içerisinde mutlaka bir gazeli, hoyratı ve kırık havası vardır. Bu makamlar arasındaki geçişler de belirli kurallara bağlıdır. Harput müziğinde diğer bölgelerde olduğu gibi söz ön plandadır. Yörede bir dönem müslümanların çalgı çalmasının yasak derecesinde hoş görülmemesi sebebiyle çalgı ile uğraşanların büyük çoğunluğu gayri müslimlerdir. Harput türkü, şarkı ve uzun havalarını icra edenler ise, genellikle hafızlıktan gelen müslüman Türklerdir. Bu çalışmada; Harput müziğinin kökeni, yapısı ve icrası konusunda incelemeler neticesinde bilimsel yorum yapmak amaçlanmıştır. Fakat konu Harput müziğinin günümüzdeki en iyi icracılarından olan Enver Demirbağ'm repertuarı ile sınırlı tutulmuştur. 113 adet Harput ve Elazığ türküsü değişik icraları ile birlikte notaya alınarak çeşitti yönleriyle incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda Elazığ ve Harput türkülerinin en çok; 10/8 usûlde, 100 ile 119 metronom arasında, bir oktav ses genişliğinde, 4. ve 5. derece seslerinin güçlü olduğu, Uşşak veya Hüseyni makamına benzeyen bir yapıya sahip olduğu görülmüştür.