Elazığ kent merkezi hastanelerinde çalışan hemşirelerin yaşam kalitesi ve etkileyen etmenlerin değerlendirilmesi

Bireylerin biyolojik yapıları, yaşam şekilleri, birbirleriyle ilişkileri, yaşadıkları çevrenin değerleri yaşam kalitesini ifade etmektedir. Yaşam kalitesi kavramını meydana getiren birçok unsur vardır. Sağlık, eğitim, sosyal bir birey olma, korunma, yeterli beslenme, çevre, fırsat ve cinsiyet eşitliği, saygınlık ve güvenlik yaşam kalitesini oluşturan bileşenler arasında yer almaktadır. Yaşam kalitesini meydana getiren her bir bileşenin anlamı bulunmakta olup, herhangi bir bileşenin eksikliği yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Kavramsal açıdan ele alındığı zaman yaşam kalitesi; tedavi etkilerinin değerlendirilmesinde ve sağlık durumunun tespit edilmesinde kullanılan bir ölçüttür. Buna ek olarak yaşam kalitesi yalnızca bireysel değil aynı zamanda toplumsal bir gayedir. Bu nedenle yaşam kalitesi, yalnızca bireyin kendi çabalarıyla gerçekleştirebileceği bir amaç olmanın dışında toplumsal çabayı ve kamu müdahalelerini gerekli kılan bir sosyal politika hedefi halini almıştır. Sağlık personeli normal çalışma mesai dışındaki saatlerde ve günlerde çalışmak durumunda kalmakta, hayati tehlikesi olan bireylerle çalışmakta, aile ve hastaların büyük beklentileri ile karşı karşıya gelmektedir. Yoğun stres altında çalışan sağlık personeli bu koşullar dolayısıyla ruhsal açıdan etkilenmekte ve bu durum yaşam kalitesine olumsuz yansıyabilmektedir. Bu kapsamda yapılan bu araştırmada, sağlık çalışanları içerisinde geniş bir kitleyi kapsayan hemşirelerin yaşam kalitelerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Gerekli izinler alındıktan sonra, araştırma Temmuz-Eylül 2014 tarihinde Elazığ kent merkezindeki hastanelerde çalışan hemşireler alınarak yapılmıştır. Yapılan çalışmada sosyo-demografik özellikleri tanımlayan sorular yanında SF-36 ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının, %68,6'sı kadın olup, %56,8'i evli, %38,7'si bekardır. Araştırma kapsamına alınan hemşirelerin %50,1'i lisans mezunudur. Araştırmadaki hemşirelerin %27,0 'ı kronik bir rahatsızlık olduğunu belirtmiştir. Aylık gelir düzeyine göre alt ölçek gruplarını karşılaştırdığımızda gelir durumu düştükçe bireylerin yaşamdan aldıkları algı oranıda düşmektedir. Çalışma süresine göre alt ölçek gruplarını karşılaştırdığımızda ise çalışma süresi artan hemşirelerde sağlık algısı düşmektedir. Çocuk sahibi olma durumuna göre alt ölçek gruplarını karşılaştırdığımızda ise çocuk sahibi olmayan katılımcıların sağlık algı skorları diğer kategorılerden daha yüksektir. Evlilik durumuna göre alt ölçek skorları karşılaştırdığımızda ise tüm alt ölçeklerde bekarların skorları, evlilerden anlamlı derecede daha yüksek çıkmıştır. En zayıf skorlama ise dullarda bulunmuştur. Tüm bunların sonucu olarak hemşirelerde yaşam kalitesini arttırabilmek için, hemşirelerin özlük haklarında düzeltilmeye gidilmeli, hemşirelerin nöbet sayıları, nöbet süreleri, vardiyalar vb. durumlar düzenlenirken uluslararası ve ulusal düzenlemeler incelenmeli, yeni bir düzenleme yapılmalı, bireylerin özel hayatına zaman ayırabilmesi sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Yaşam Kalitesi, Vardiyalı Çalışma, Hemşirelerde Vardiya sistemi