Elazığ yöresi koyunlarında kist hidatiğin yayılışı ve koyun kökenli kist sıvısının antijenik özelliklerinin araştırılması

1. ÖZET Bu çalışma koyun kökenli hidatik kist sıvısının antijenik özelliklerinin SDS- PAGE ile araştırılması, koyun hidatidosisinin tanısında ELI S A ve Western blot testlerinin sensitivite ve spesifitelerinin belirlenmesi ve Elazığ yöresi koyunlarında hidatidosisin seroprevalansımn ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla önce mezbahada kesimi yapılan koyunlardan 50 hidatik kistli ve 50 de hidatik kistsiz hayvanın kanı alınmış, kesim takip edilerek iç organların muayenesi yapılmış, kistli organlar laboratuvara getirilmek üzere alınmış ve her hayvandan dışkı örneği toplanmıştır. Daha sonra Elazığ Merkez, Baskil, Keban, Sivrice ve Kovancılar ilçelerinin farklı yerleşim birimlerinden 50'şer hayvandan kan örnekleri alınmıştır. Enfekte koyunlarda hidatik kistlerin en çok karaciğer-akciğer (%52) organ ikilisinde yerleştiği, bunu karaciğer (%38) ve akciğerin (%10) takip ettiği görülmüştür. Hidatik kistlerin %56'smın fertil, %16'sımn steril, %2'sinin kalsifiye ve %26'sınm da yeni gelişmeye başlayan kistler olduğu görülmüştür. Kist fertilitesinin yaşla birlikte arttığı gözlenmiş ve fertilite oranlarının bir, iki ve üç yaşlı koyunlarda sırasıyla %14.3, %48 ve %83.3 olduğu belirlenmiştir. Kesim sonrası muayenesi yapılan 100 koyunun 20'sinde Moniezia spp., 19'unda Cysticercus tenuicollis, 11 'inde Kist hidatik + C.tenuicollis, yedisinde Kist hidatik + Moniezia spp., ve birinde de C.tenuicollis + Moniezia sppSye rastlanmıştır. Kist sıvısının SDS-PAGE ile analizinde moleküler ağırlığı 29, 45, 58, 68, 98 ve 116 kDa olan altı farklı polipeptid bandı belirlenmiştir. Western blot deneyi neticesinde ise hidatik kistli serumlarda 29, 38, 42, 58, 62, 68, 98, 116, 120, 150 ve f 205 kDa'luk bantlar belirlenirken, hidatik kistsiz serumlarda 38, 58, 62, 68, 116 ve205 kDa'luk protein bantları belirlenmiş ve 116 kDa'luk bandın spesifik tanı koy durucu bant olduğu kanısına varılmıştır. Western blot testinin sensitivitesi %88 spesifitesi %84 olup, ELISA'da bu oranların sırasıyla %60 ve %94 olduğu belirlenmiştir. ELISA'mn sensitivitesi karaciğerdeki kistlerde %47.3, akciğerdekilerde %60, heriki organda birden bulunan kistlerde %69.2 olmuş, bu oranlar fertil kistlerde %67.8, steril kistlerde %75 ve yeni gelişmeye başlayan kistlerde ise %38.4 olarak belirlenmiştir. Western blot' in ise sensitivitesi karaciğerdeki kistlerde %84.2, akciğerdekilerde %80 ve heriki organda birden bulunan kistlerde ise %92.3 iken fertil kistlerde %92.8, steril kistlerde %75, kalsifıye kistlerde %100 ve yeni gelişmeye başlayan kistlerde %84.6 olmuştur. Sonuç olarak Elazığ yöresindeki koyunlarda hidatidosisin prevalansı ELISA ile %62, Western blot ile %66.4 olarak bulunmuş, prevalansm yaş ile birlikte arttığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hidatik kist, Koyun, SDS-PAGE, Western Blot, ELISA, Sensitivite, Spesifite, Seroprevalans.