Elazığ yöresinde yaygın olarak kullanılan yemlerin bakteri ve mantar bakımından hijyenik durumu üzerine bir araştırma

?8 5. ÖZET Bu araştırma, Elazığ yöresinde üretim yeri, depo ve yemliklerden alınan 204 adet yem hammaddesi ile 148 adet karma yemin, "üretim-depolama- yedirme" zinciri içerisinde, bakteri ve mantar florasını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Üretim yeri ve depolardan alman örneklerde ham su düzeyi, ortalama olarak sırasıyla, tahıllarda % 10.26 ve 112.73, küspelerde 19.99 ve 112.25, hayvansal yemlerde %' 9.75 ve 111.92, premikslerde ^8.25 ve 110.92, şeker üretimi yan ürünlerinde de % 54.03 ve % 59.81 oranında tespit edilmiştir. Üretim yeri, depo ve yemliklerden alman karma yem örneklerine ilişkin ham su düzeyleri, ortalama olarak sırasıyla, % 11.77, 13.12 ve 13.73 şeklinde bulunmuştur. Üretim ve depo yerlerinden alman tahıl taneleri, küspeler, hayvansal yemler, şeker üretimi yan ürünleri ve premikslere ilişkin örneklerde bakteri sayılan, sırasıyla, 1023x1 O3 ve 2200x1 03, 8 12x1 03 ve 2 143x1 03, 1020x1 03 ve 2060x1 03, 1560x1 03, ve 3345x1 03, 206xİ03 ve 385x1 03 adet/g, küf sayılan ise, sırasıyla, 10.9x1 03 ve 30.8x1 03, 6.6x1 03 ve 23x1 03, 8.4x1 03 ve 20.5x1 03, 11. 6x1 03 ve 36.5x1 03, 1.7x1 03 ve 5.3x1 03 adet/ g olarak tespit edilmiştir. Üretim yerleri ve depolardan alman örneklerdeki bakteri sayıları arasındaki fark, arpa (p<0.001), buğday, mısır (p<0.05), soya fasulyesi (p<0.001), pamuk tohumu (p<0.05) ve ay çiçeği tohumu (p<0.01) küspeleri, balık unu (p<0.001), et-kemik unu (p<0.001), melas (p<0.001), yaş şeker pancarı posası (p<0.001), mineral premiksleri ve vitamin prerniksleri (p<0.05) için istatistik! olarak önemli bulunmuştur. Vine, üretim yeri ve depolardan alınan örneklerde küf sayıları arasındaki fark da arpa (p<0.001), buğday, mısır (pıO.001), soya fasulyesi, ay çiçeği (p<0.001), pamuk tohumu küspeleri (p<0.05), balık unu (p<0.05), et-kemik unu (p<0.001), melas (p<0.001), yaş şeker pancarı posası (p<0.001), mineral premiksleri(p<0.001) ve vitamin premiksleri (p<0.01) için istatistiki açıdan önemli bulunmuştur. Öte yandan, ham su düzeyi ile bakteri (r=0.90) ve küf sayılan (r= 0.91), depolanma süreleri ile bakteri (r=0.73) ve küf sayıları (r= 0.95) arasında sıkı bağıntılar bulunmuştur. Üretim yeri, depo ve yemliklerden alman ruminant karma yemlerine ilişkin ortalama bakteri sayıları, sırasıyla, 1436x1 03, 4043x1 03 ve 5736k i O3 adet/g, küf sayıları da 12.23x1 03, 36.63x1 03 ve 58.06x1 03 adet/g olarak bulunmuştur ve üretim yeri, depo ve yemliklere ilişkin örneklerde bakteri ve küf sayılan arasında önemli(p<0.001) fark bulunmuştur. Kanatlı yemlerinde ise, bakteri sayıları, sırasıyla, 1396x1 03, 3020x1 03 ve 4053x1 03 adet/g, küf sayıları da 13.5x1 03, 24.lx103 ve 40.8x1 05 adet/g olarak tespit edilmiştir. Örnek alma yeri bakımından civciv yemi, piliç yemi(p<0.001> ve yumurta yemi (p<0.05) örneklerine ilişkin bakteri sayıları arasında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Civciv yemlerine ilişkin küf sayıları arasında önemli bir fark bulunmazken, piliç ve yumurta yemi örneklerine ilişkin küf sayıları arasında önemli farklılıklar (p<0.001) görülmüştür. Karma yemlerde ham su düzeyi ile bakteri (r=0.75) ve küf (r=0.85) sayılan, depolanma süresi ile de bakteri (r=0.92) ve küf (r= 0.96} sayıları arasında sıkı bağıntı bulunmuştur. Yüksek düzeyde mikroorganizma taşıyan yemlerde bile salmonellalara rastlanılmazken, E. coli'ye % 72.72, Aerop sporlular'a 1100, Streptokoklara % 62.5, Mikrokoklara % 59.4, Diplokoklara 1 49.9, Koagulaz Negatif Stafilokoklara % 46.9, Pseudomonaslara % 9.4, Proteuslara 1 28, E. aglomeransa % 31.3 oranlarında rastlanılmıştır. Küflerin identifikasyonunda ise, Aspergilluslara % 65.62, Penicilliumlara % 40.62, Fusariumlara % 56.25 ve Rhizopuslara % 50 oranında rastlanılmıştır.