Elektrik ark fırını cürufunun yapay agrega olarak esnek üst yapılarda çimento bağlayıcılı granüler temel tabakasında kullanılabilirliğinin incelenmesi

Artan dünya nüfusu ve teknolojideki gelişmeler ile birlikte endüstriyel faaliyetler sonucu ortaya çıkan atık miktarı her geçen gün artmakta ve çevreyi olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca mevcut kaynakların da tükenmeye başlaması, atıkların alternatif bir hammadde kaynağı olarak değerlendirilerek geri kazanımına ilişkin çalışmaları yaygınlaştırmıştır. Özellikle fazla miktarda hammadde gerektiren yol inşaatlarında demir çelik üretiminde ortaya çıkan cürufun kullanılması, çevreye olan katkısının yanı sıra etkin kaynak kullanımı ve ekonomik bir çözüm sunmaktadır. Çalışmada, elektrik ark fırınları ile çelik üretimi yapan tesislerde atık madde olarak açığa çıkan Elektrik Ark Fırını (EAF) cürufunun yapay agrega olarak esnek üstyapılarda Çimento Bağlayıcılı Granüler Temel (ÇBGT) tabakasında kullanılabilirliği incelenmiştir. Doğal agrega ile karşılaştırmalı olarak Karayolları Teknik Şartnamesi (KTŞ) 2013'de belirtilen standartlara göre deneyler yapılmıştır. Öncelikle yapılan araştırmanın önemi ve amacı açıklanmıştır. Ardından esnek üstyapıları oluşturan tabakalar hakkında genel bilgiler verilmiştir. Ayrıca demir çelik üretimi ile ilgili üretim aşamaları ve çeşitleri anlatılmış, dünyada ve Türkiye'de demir çelik sektörünün durumu sayısal veriler ile açıklanmıştır. Demir çelik üretiminde ortaya çıkan cürufun oluşumu, çeşitleri ve özellikleri hakkında birtakım bilgiler verilmiş, cürufların çeşitlerine göre kullanım alanları anlatılmıştır. Daha sonra EAF cürufunun esnek üstyapılarda ÇBGT tabakasında kullanımının araştırılması yapılmıştır. KTŞ 2013'e göre ÇBGT tabakasında kullanılacak agregaların sahip olması gereken fiziksel özellikleri ile tabakanın stabilitesi hakkında bilgiler verilmiştir. EAF cürufu ve doğal agreganın fiziksel özelliklerinin belirlenmesine ilişkin yapılan özgül ağırlık ve su emme, Los Angeles, yassılık indeksi, organik madde içeriği, metilen mavisi, kil topağı ve dağılabilen tane oranı, hava tesirlerine karşı dayanıklılık, likit limit ve plastik limit deneyleri anlatılmıştır. Farklı granülometrilerdeki ÇBGT tabakasına uygulanan Modifiye Proktor ve CBR deneyleri ile aynı karışımlara farklı oranlarda çimento ekleyerek hazırlanan numunelerin serbest basınç dayanımı deneyleri anlatılmıştır. Yapılan deneylerden elde edilen bulgular, verilen KTŞ 2013 limit değerleri ile karşılaştırılmıştır. Son olarak, deneysel çalışmalar sonucu elde edilen bulgulara göre değerlendirmeler yapılmıştır. EAF cürufunun esnek üstyapılarda ÇBGT tabakasında kullanılabilirliği incelenmiştir. EAF cürufunun yol inşaatında kullanımı ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.