Elektromanyetik alan maruziyetinin gelişmekte olan sıçan (Wistar albino) beyni hipokampusunda oluşturduğu etkilerin araştırılması

Dünyanın her yerinde cep telefonlarının erken yaşlarda bile çok yaygın olarak kullanılıyor olması nedeniyle, cep telefonlarından yayılan elektromanyetik alanın (EMA) yaşayan organizmalar ve insan sağlığı üzerine etkileri en önemli araştırma konularından biri haline gelmiştir. Bu çalışmada cep telefonlarının yaydığı EMA etkisinin çocukluk ve ergenlik dönemindeki maruziyetinin beynin hipokampus bölgesi üzerine etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmada yeni doğan Wistar albino sıçanlar Kontol 1-21 (KONT 1-21), EMA 1-21, Kontrol 60 (KONT 60), EMA 21-60 ve EMA 1-60 şeklinde 5 gruba ayrıldı (n=6). EMA 1-21 ve EMA 1-60 gruplarındaki sıçanlar doğdukları günden itibaren sakrifiye edilecekleri güne kadar her gün, kafeslere yerleştirilen cep telefonunun yaydığı elektromanyetik alana maruz bırakıldı. Bu cep telefonlarından günde 2 saat youtube'dan video açıldı, 8 saat süreyle her saat başı 10 dk. arama yapıldı ve diğer zamanlarda stand-by konumunda bırakıldı. Aynı işlem EMA 21-60 grubunda, sıçanlarda adolesan dönem olarak kabul edilen 21. Gün ile 60. Gün arasında uygulandı. KONT gruplarına hiçbir işlem uygulanmadı. Sıçanlar sakrifiye edilmeden önce davranış testlerine tabi tutuldu. Sakrifiye edilen sıçanların beyin dokularından alınan örnekler histopatolojik, stereolojik ve immunohistokimyasal yöntemlerle değerlendirildi. KONT grupları ile kıyaslandığında EMA 1-60 grubundaki sıçanların hipokampuslarının hacimlerinin önemli ölçüde azaldığı görüldü (p≤0,05). Tüm EMA'ya maruz kalan grupların hipokampuslarındaki nöronlarda morfolojik değişiklikler gözlendi. Ayrıca EMA gruplarında KONT gruplarına göre apoptotik hücre yoğunlunda da artış olduğu izlendi. Ancak bu değişiklilerin en belirgin şekilde EMA1-60 grubunda olduğu görüldü. Davranış testlerinde de yine EMA 1-60 grubundaki sıçanlarda lokomotor aktivitede azalma, anksiyetede artış, öğrenme ve hafızada gecikme ve güçlük olduğu izlendi. Sonuç olarak cep telefonlarından yayılan EMA'ya doğumdan itibaren çocukluk ve adolesan dönemlerinde maruz kalıyor olmak hipokampusta morfolojik hasar oluşturmakta ve bu hasar da sıçanlarda çeşitli davranış bozukluklarını, öğrenme ve hafızada güçlükleri beraberinde getirmektedir. Anahtar kelimeler: Elektromanyetik alan, Cep telefonu, Çocuk, Adolesan, Hipokampus