Enerji etkin bina tasarımında yerel mimarinin öğretileri: Geleneksel Tebriz evleri örneği

Ulusal ve uluslararası politikaların belirleyici bir unsuru haline gelen enerji konusu, günümüz toplumlarının da birincil ihtiyaçları arasında yer almaktadır. Yapılı çevrelerin, enerji tüketiminin yaklaşık %40'ından sorumlu olduğunun anlaşılmasıyla, bu alanda yapılacak iyileştirmeler gündeme gelmiş, sektörel ve akademik platformlarda yapı ölçeğinde alınabilecek önlemler tartışılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, mimarların da konuya daha hassas yaklaşması, "mimari tasarım" başta olmak üzere bu konuda yenilikçi çalışmaların ortaya koymasını zorunlu kılmıştır. Bu kapsamda, mimari tasarım kriterlerinin enerji tüketimindeki etkisinin neler olduğu/olabileceği sorusunun cevaplarının arandığı bu tez çalışmasında söz konusu kriterlerin yeri ve potansiyelleri irdelenmiştir. Bu amaçla bu çalışma, enerji ve mimarlık çerçevesinde detaylandırılmış ve mimari elemanlar ile tasarım parametrelerin enerji tüketimi üzerindeki etkisi ile sınırlandırılmıştır. Her toplumun geleneksel yaşam ve tasarım ölçütlerinde, doğal çevrenin korunması, enerji tüketiminin en aza indirgenmesi ve iklim odaklı uygulamaların var olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, geleneksel Tebriz evleri enerji etkin bina tasarımı bağlamında incelenmiş ve modern dünyanın tasarım gereksinimleri bölgenin geleneksel mimarisinde aranmıştır. Ardından geleneksel Tebriz evlerinin tasarımında dikkate alınan parametreler de göz önünde bulundurularak Tebriz ikliminde, mimari elemanlar ile tasarım parametrelerin enerji tüketimi üzerindeki etkisi 100 m^2'lik bir kutu üzerinde Design Builder programı ile analiz edilmiş, söz konusu iklime özgü enerji verimli bina tasarımı için uygun değerler belirlenmiştir. Daha sonra enerji simülasyon analizlerinden elde edilen parametrelere dayanarak 2 bina tasarlanmış ve enerji tüketim miktarı hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlarla sözkonusu iklime uygun tasarım kriterleri ortaya konulmuştur.