Epistemolojik açıdan dünya sistemleri analizi

Dünya sistemleri analizi sosyal bilimsel literatüre 1970'li yıllarda girmis olan bir yaklasımdır. Yaklasıma göre, kapitalizm tüm yer küreye yayılan küresel bir dünya ekonomisi niteligiyle modern dünya sistemidir. Epistemolojinin ilgi alanı ise bilgi (episteme) sorunudur. Bir epistemolojik nesne gerçeklige uygun olarak nasıl bilinebilir ve bilmenin farklı mesru yolları söz konusu mudur? Epistemolojik analizlerle bu tür konular açıga kavusturulmak istenmektedir. Dünya sistemleri analizinde epistemolojik açıdan önem tasıyan sorunsal insani-sosyal alanın gerçekligine en dogru biçimde ulasılmak isteniyorsa eger uygun epistemolojik nesnenin sadece modern dünya sistemi olmasında dügümlenmektedir. Tarihsel sosyal bilimsel paradigmaya göre insani-sosyal gerçekligi en iyi `bilebilmenin' yolu devlet sınırları içinde toplum birimlerini analiz etmektir. Bu analiz gerçeklestirilirken de doga bilimlerini model alan pozitivist epistemolojiden hareket edilmelidir. Oysa dünya sistemleri analizi ile tam tersine devlet bagıntısı çerçevesinde toplum degil, dünya sistemi temel alınmakta ve anti pozitivist temelde bütünlesik bir analiz gerçeklestirilmektedir. Çesitli sosyal bilimsel disiplinler itibarıyla incelenebilen dünya sistemleri analizi, epistemolojik açıdan da ilk olarak bu çalısmayla bir doktora tezi düzeyinde incelenmis olmaktadır. Çalısmayla bu çerçevede savunulacak olan tez sudur: Dünya sistemleri analizi, pozitivist epistemolojiyle uyusmayan ve bu uyusmazlık nedeniyle de pozitivist çerçevede yapılandırılmıs olan tarihsel sosyal bilimsel paradigmaya karsı farklı epistemolojik öneriler getiren alternatif bir yaklasımdır. Anahtar Kelimeler: Dünya Sistemleri Analizi, Epistemoloji, Modern Dünya Sistemi, Sosyal Bilimler, Pozitivizm