Erzurum kent merkezindeki gizli buzlanma risk düzeyinin belirlenmesi ve akıllı ulaşım sistemleri

Kış şartlarının ağır, karın yerde kalma süresinin uzun ve donlu günler sayısının fazla olduğu yerleşmelerde buzlanma nedeniyle meydana gelen kazalar artış göstermekte ve bu durum ölü ve yaralı sayısındaki bilançoyu ağırlaştırmaktadır. Dolayısıyla ülkemizde mevzubahis kış şartlarına sahip olan yerleşmelerde, buzlanma nedeniyle meydana gelen kazaları minimuma indirmek, trafik sıkışıklığını önlemek ve yolcu güvenliğini sağlamak için çözüm odaklı buzlanma önleyici sistemlerin uygulanmaya alınması büyük bir önem arz etmektedir. Kış şartlarının ağır ve çetin geçtiği Erzurum da trafik kazası bilançosu göz önünde bulundurulduğunda ele alınması gereken yerleşmelerden biri olduğu açıktır. Nitekim çalışma sahasını oluşturan Erzurum kent merkezinin sahip olduğu iklim koşulları ve taşıt trafik hacmi ile buzlanma nedeniyle meydana gelmesi muhtemel trafik kazaları bakımından büyük bir potansiyel barındırmaktadır. Çalışma kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğünden temin edilen kaza noktaları ile Meteoroloji Genel Müdürlüğünden temin edilen hava durumu gözlem verileri ele alınmıştır. Ayrıca araştırma sahasının coğrafi şartları da çalışmaya dahil edilmiş ve elde edilen bulgular, veriler ışığında zaman ve mekân boyutunda yorumlanmıştır. Zaman boyutunda, kaza saatleri ile saatlik meteoroloji verileri karşılaştırılmış buzlanma ve kaza riski açısından tehlike arz eden değer aralıkları belirlenmeye çalışılmıştır. Kazaların yoğunluk gösterdiği ayları; Ocak (69) ve Aralık (49), saatleri ise 18.00-05.59 (107) oluşturmaktadır. Meteoroloji verilerine göre ise -11,7 ile 0,6 hava sıcaklığı (146), -4,9 ile -0,8 toprak sıcaklığı (134), 0,5 ile 2,1 rüzgâr şiddeti (111), 81 ile 99 nispi nem (106), 6 ile 8,9 bulutluluk (113) değer aralıklarında kazaların yoğunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Belirli günlerde ise kazaların aynı gün içerisinde tekrar ettiği gözlemlenmiştir. Bu kazaların meteoroloji değer aralıklarını ise hava sıcaklığı 0 ile -8 (%88), toprak sıcaklığı -1,8 ile -3,4 (%70), rüzgâr şiddeti 1,0 ile 3,1 (%70), nispi nem 89 ile 99 (%88) ve bulutluluk 6 ile 7 (%82) oluşturmaktadır. Mekân boyutunda kaza risk düzeyini belirlemek için kaza noktalarına Kernel yoğunluk analizi ve sıcak nokta analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre Saray Bosna Caddesi, Atatürk Bulvarı, Merkez Yönetim Caddesi, Abdurrahman Gazi Yolu Caddesi ile Erzurum-Ağrı Transit karayolunun kesiştiği kavşak (Ahmet Yesevi Caddesi), Org. Eşref Bitlis Bulvarı (İbrahim Polat Caddesi ve Atatürk Bulvarı), R.T.E. Fuar Alanı önündeki kavşak, Org. Selahattin Demircioğlu Bulvarı, Stadyum ve ETÜ-YÜTAM Kavşakları kaza riskinin yüksek olduğu lokasyonları oluşturmaktadır. Ayrıca çalışma kapsamında ilgili güzergahlardaki buzlanma nedeniyle meydana gelen kazaların minimuma indirilmesi için uluslararası düzeyde kullanılan sistemlere alternatif olabilecek uygulama önerilerinde bulunulmuştur.