Eşzamanlı topla-dağıt araç rotalama problemi için sezgisel yaklaşımlar: Genetik algoritma ve kuş sürüsü eniyileme

Günümüz rekabet ortamında işletmelerin, tedarik zincirindeki süreçlerinieniyilemek ve etkin bir şekilde yönetmek amacıyla çeşitli stratejik veoperasyonel kararlar alması gerekmektedir. En önemli operasyonelkararlardan birisi araç rotalarının belirlenmesi ile ilgilidir. Klasik araçrotalama problemi, bir depodan müşterilerin dağıtım ya da toplama taleplerinikarşılayacak en uygun rotaların belirlenmesi olarak tanımlanabilir. Pratiktekarşılaşılan kısıtlamalara dayalı olarak literatürde farklı araç rotalamaproblemleri önerilmiştir. Bu problemlerden birisi Eşzamanlı Topla-Dağıt AraçRotalama Problemidir (ETD_ARP). ETD_ARP depodan müşterilere üründağıtımının yanı sıra müşterilerden de depoya geri dönecek ürünlerintoplanması operasyonlarının eşzamanlı gerçekleştirildiği bir araç rotalamaproblemidir. ETD_ARP bir NP-zor problemdir. Bu nedenle problemin çözümüiçin literatürde çeşitli sezgisel algoritmalar geliştirilmiştir. Bu tez kapsamındaETD_ARP'nin çözümü için Genetik Algoritma (GA), Kuş Sürüsü Eniyileme(KSE) ve Değişken Komşu İniş (DKİ) algoritmasına dayalı iki melez algoritma(GA_DKİ ve KSE_DKİ) geliştirilmiştir. Melez algoritmalarda GA ve KSEçözüm uzayında araştırma yapmak, DKİ ise arama sırasında bulunan bir ya dabirkaç çözüm etrafında derinlemesine aramayı gerçekleştirmek amacıylakullanılmıştır. GA_DKİ ve KSE_DKİ'nin performansını araştırmak amacıyladeneysel çalışma yapılmıştır. 76 test problemi ile yapılan deneysel çalışmada,GA_DKİ ve KSE_DKİ'nin çözüm kalitesi açısından literatürdeki diğeralgoritmalar ile rekabet edebildiği ve bazı problemler için bilinen eniyi çözümüiyileştirdiği görülmüştür.Bilim Kodu : 906.1.141Anahtar Kelimeler : Eşzamanlı topla-dağıt araç rotalama problemi, genetik: algoritma, kuş sürüsü eniyileme, değişken komşu iniş