İnsani güvenlik kavramının gelişimi ve Japon insani güvenlik anlayış(lar)ı

İnsani güvenlik kavramı, İnsani Gelişme Raporu'nun 1994'te yayınlanmasından bu yana uluslararası toplumda süregelen bir tartışma konusu olmuştur. Bu çalışmada, 1994 İnsani Gelişme Raporu'nun yayınlandığı günden COVID-19 pandemisi sonrasındaki dönemde yayınlanan 2022 İnsani Gelişme Özel Raporu'nun yayınlanmasına kadar insani güvenliğin gelişimi analiz edilmektedir. Öncelikle kavramın Birleşmiş Milletler'deki gelişimi incelenmekte, ardından insani güvenlik anlayışıyla ilgili girişimleriyle öne çıkan Japonya'nın insani güvenlik anlayışına odaklanılmaktadır. Bu tezde insani güvenliğin Japonya için önemi ve bu kavramı benimsemesine neden olan faktörler üzerinde durulmaktadır. Buna göre Japonya'nın bu alandaki çabaları analiz edilirken Japonya'ya atfedilen kimliklerin ve Japon politika yapıcıları tarafından Japonya'ya biçilen rollerin Japonya'nın insani güvenlik anlayışını nasıl etkilediği eleştirel bir şekilde incelenmektedir. Bu inceleme Japonya'nın bu anlayışı bir politika olarak izlemeye başladığı 1998 yılından 2023 yılına kadar "Diplomatik Mavi Kitaplar" ve Japon politika yapıcıların konuşmalarının söylem analizi ile yapılmaktadır. İnsani güvenlik başlangıçta başbakan düzeyinde sürdürülen bir söylemken, daha sonra Dışişleri Bakanlığı'nın söylemi haline gelmiştir. Sonraki dönemde, COVID-19 pandemisine kadar Japonya Resmi Kalkınma Yardımını yöneten Japon Uluslararası İş Birliği Ajansı (Japan International Cooperation Agency, JICA)'nın söylemi iken bugün Başbakan Kishida'nın ortaya attığı "yeni çağda insani güvenlik" söylemi hakimdir. Japonya'nın insani güvenlik anlayışı, yardım kavramı aracılığıyla daha görünür hale gelen mevcut dış politika yaklaşımının destekleyici bir unsuru olarak tanımlanabilir.