Fakoemülsifikasyon öğrenme sürecindeki asistanların cerrahi gelişim profili

ÖZET Fakoemülsifikasyon, her geçen gün popülaritesini arttırarak katarakt cerrahisinin temel metodu olmuştur. Bu durum fakoemülsifikasyon cerrahisini oftalmoloji eğitimi verilen kurumlarda öğretilmesi gerekli haline getirmiştir. Bu çalışmada, katarakt cerrahisi eğitiminin bir süreç olarak nasıl olması gerektiğine ışık tutabilecek bazı parametrelerin ortaya çıkarılmasını ve insan faktörünün, bu eğitim süreci içindeki konumunu ve deneyim - beceri kazanma sürecindeki gelişim profilini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Kliniğimize başvuran ve katarakt cerrahisi gerektiren hastalar rutin uygulamada olduğu gibi, o günün sorumlu öğretim üyesi gözetiminde, görevlendirdiği asistan tarafından ameliyat edildi. Yine o dönem içerisinde öğretim üyelerinin fakoemülsifikasyon tekniği ile katarakt ameliyatı yaptığı hastalar kontrol grubu olarak kaydedildi. Hastalar 3 gruba ayrıldı. 1. grup öğretim üyelerinin (kontrol grubu) 145 olgusundan, 2. grup 3. yıl asistanlarının 134 olgusundan, 3. grup ise 2. yıl asistanlarının 41 olgusundan oluşturularak karşılaştırıldı. Elde edilen bulgulara bakıldığında, öğretim üyeleri olgularının 2. ve 3. yıl asistanlarının olgularına göre daha sert kataraktlara sahip olduğu görüldü. Gruplar kendi aralarında kapsül ile ilgi sorun çıkan ya da çıkmayan olarak karşılaştırıldığında, öğretim üyelerin vakalarında diğer 2 gruba göre çok daha az komplikasyonla karşılaşıldığı ortaya çıktı. Kapsüloreksisin perifere uzaması, 2. yıl asistanlarında (%12.6) öğretim üyelerine göre (%1.4) oldukça sık yaşanan bir sorun olduğu anlaşıldı. Fakoemülsifikasyon cerrahisinin en önemli komplikasyonlarından biri olan arka kapsül yırtığının 2. yıl asistanlarında (%19.5) diğer 2 gruba göre (öğretim üyeleri için %0.7, 3. yıl asistanları için %4.3) daha sık karşılaşılan bir komplikasyon olduğu tespit edildi. 2.yıl asistan olgularındaki vitreus kaybı öğretim üyeleri olgularına göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu anlaşıldı (öğretim üyeleri için %1.4, 3. yıl asistanları için %4.4, 2. yıl asistanları için %9.8). Operasyon sırasında 2. ve 3. grup hastalarının kimin tarafından bitirildiği kaydedildi. Bu 2 grup kendileri bitirenler ve bitirmeyenler olarak karşılaştırıldığında 2. yıl asistanları ile 3. yıl asistanları arasında anlamlı fark bulundu. Bu sonuçlar değerlendirildiğinde asistan olgularının seçiminde kataraktın sertliğine, PE'li olmamasına, pupil dilatasyonunun 4 mm'den büyük olmasına ve önemli retinal hastalığının olmamasına dikkat edildiği anlaşılmıştır. 3. yıl asistanlarımızda oldukça sık keşi sorunuyla karşılaşılmakta olduğu görülmektedir. Asistan eğitimin de keşi teknikleri üzerine eğinilmesi ve daha çok pratik yapılması önerilmektedir. Kapsüloreksis perifere uzanması, literatür ile karşılaştırıldığında, kliniğimizde yaşanan önemli bir sorundur. Cerrahi tecrübe ile 65bu sayının azaldığı görülmektedir. Asistanlarımızın kapsüloreksis ile ilgili pratik sayısının artırılması gerektiği düşünülmüştür. Arka kapsül yırtığı 2. yıl asistan olgularında sık karşılaşılmıştır. Asistanların kıdem düzeyleri artıkça hızlı bir şekilde bu oran düşmektedir. Literatür ile karşılaştırıldığında 2. yıl asistanlarımızın arka kapsül yırtık oram oldukça yüksektir. Bu durum Kliniğimizde 2. yıl asistanlarının bilgi ve deneyimlerini biraz daha artırarak cerrahiye başlamaları gerektiğini düşündürmüştür. Literatürdeki vitreus kaybı oranlan ile karşılaştırıldığında 3. yıl asistanları için başarılı olduğu söylenebilir. 2. yıl asistanlarımızın oram yüksek bulunmuştur. 2. yıl asistanlarımızda yüksek arka kapsül yırtığına rağmen düşük bir vitreus kaybı ile karşılaştığımız görülmektedir. Bu durum arka kapsül yırtılması durumunda asistans durumundaki eğitimcinin vitreus gelmeden gereken önlemleri aldığım göstermektedir. 2.yıl asistanlarımız 3. yıl asistanlarımıza göre beklenildiği gibi çok daha fazla yardım almıştır. Eğitmen cerrah, fako cerrahisine yeni başlayan asistanlara hastaların zarar görmemesi adına daha fazla müdahalede bulunmakta ve cerrahinin bitirilmesine yardım etmek zorunda kalmaktadır. Asistanların tecrübesi artıkça bu yardım girişimleri azalmaktadır. 66