Farklı jig kalınlıklarının ve materyallerinin dentoalveolar yapılara etkisinin sonlu elemanlar analizi ile değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, farklı kalınlık ve materyallerden üretilmiş sliding jig'lerin, sabit ortodontik kuvvet altında dentoalveolar yapılarda oluşturduğu stres dağılımı ve diş hareket yönlerini sonlu elemanlar analizi (SEA) yöntemiyle değerlendirmektir. Çalışma, klinikte sık kullanılan ancak biyomekanik etkileri sınırlı biçimde incelenmiş jig konfigürasyonlarının sistematik olarak karşılaştırılmasını hedeflemektedir. Hazır maksiller 3B model kullanılarak diş, periodontal ligament (0.25 mm kalınlıkta) ve alveolar kemik yapıları modellenmiştir. Homojen, izotrop ve lineer elastik özellikler varsayılmıştır. Sliding jig için iki farklı tel kalınlığı (0.016x0.022 ve 0.019x0.025 inç) ve iki farklı materyal (paslanmaz çelik, TMA) olmak üzere dört senaryo oluşturulmuştur. Tüm modellerde 150 gram distal yönde kuvvet uygulanmış, dişlerdeki deplasmanlar, periodontal ve dentoalveolar dokulardaki stres dağılımları ANSYS yazılımı kullanılarak hesaplanmıştır. İnce TMA teller, daha yüksek elastikiyetleri nedeniyle paslanmaz çelik tellerle karşılaştırıldığında daha fazla deplasman oluşturmuştur. Paslanmaz çelik tellerin daha rijit yapısı periodental ligamentte ve alveolar kemikte daha yüksek stres değerleri üretmiştir. Tel kalınlığı arttıkça hem deplasman hem de stres değerleri belirgin şekilde azalmıştır. Özellikle birinci molar diş tüm senaryolarda en fazla yer değiştirme gösteren en kritik diş olmuştur. Genel olarak, TMA tellerde kuvvetin daha homojen dağıldığı, paslanmaz çelik tellerde ise stres yoğunluklarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Tel kalınlığı ve materyali, jig sistemlerinin biyomekanik etkilerini belirgin şekilde etkilemektedir. İnce ve elastik teller daha fazla diş hareketine izin verirken, kalın ve rijit teller hareketi sınırlandırmakta ancak daha yüksek stres üretmektedir. Klinik açıdan, hızlı ve güçlü hareket gerektiğinde paslanmaz çelik teller, kontrollü ve biyolojik açıdan daha uygun kuvvet gerektiğinde ise TMA teller tercih edilebilir. Çalışma, ortodontik biyomekanik planlamada tel seçiminin önemine dair bilimsel dayanak sağlamaktadır.