Farklı kontakt lens kullanım protokollerinde oküler yüzeyin değerlendirilmesi

Amaç: Farklı kontakt lens (KL) kullanım protokollerinin ve farklı KL materyallerinin oküler yüzeye ve gözyaşı fonksiyonlarına etkisini değerlendirmek. Yöntem: Bu ileriye dönük çalışmaya KL kullanmak isteyen 71 gönüllü birey alındı. Bireyler kullandıkları KL'nin özelliklerine göre üç gruba ayrıldılar. Birinci gruptaki 22 bireye hidrojel günlük kullan-at (1-Day Moist, Johnson & Johnson), ikinci gruptaki 25 bireye silikon hidrojel günlük kullan-at KL (Dailies Total, CIBA Vision), üçüncü gruptaki 24 bireye ise aylık silikon hidrojel KL (Purevision-2 HD, Bausch & Lomb) günlük kullanım protokolünde verildi. Bireylerin KL kullanmadan önce, KL kullanmaya başladıktan bir ve üç ay sonra gözyaşı fonksiyon testleri, oküler yüzey hastalık indeksi (OSDİ) skorları ve gözyaşındaki inflamatuar maddelerin [interlökin (İL)-6, İL-8, İL-17A, matriks metalloproteinaz (MMP)-9] seviyeleri belirlendi. KL kullanmadan önce ve KL kullanımının üçüncü ayında impresyon sitolojileri değerlendirildi. Oküler yüzey değişiklikleri açısından gruplar birbirleri ile karşılaştırıldı. Ayrıca her grup kendi içerisinde zamanla meydana gelen değişiklikler açısından değerlendirildi. Bulgular: KL kullanımından önce gruplar arasında yaş, cinsiyet, gözyaşı fonksiyon testleri (gözyaşı ozmolaritesi, gözyaşı kırılma zamanı (GYKZ), Schirmer testi, Oxford boyanma skoru ve OSDİ skoru) açısından fark yok idi (p>0.05). Kullanım öncesi gruplar arasında gözyaşındaki inflamatuar sitokinler (İL-6, İL-8, İL17A, MMP-9) açısından ve impresyon sitolojisi ile değerlendirilen Nelson evreleri açısından anlamlı fark yok idi (p>0.05). KL kullanımının birinci ve üçüncü ayında gruplar arsında gözyaşı fonksiyon testleri açısından anlamlı fark yok idi (p>0.05). Birinci ayda gözyaşındaki İL-6, İL-8, İL-17A miktarları; üçüncü grupta en yüksek, birinci grupta en düşük olmak üzere gruplar arasında anlamlı farklılık gösteriyordu (hepsi; p<0.05). Birinci ayda her üç grup arasında MMP-9 seviyeleri açısından anlamlı fark yok idi (p=0.49). Üçüncü ayda gözyaşındaki İL-6, İL-8, İL17A, MMP-9 miktarlarının; birinci grupta en düşük, üçüncü grupta en yüksek olmak üzere gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdiği tespit edildi (hepsi; p<0.05 ). Birinci grupta zaman içerisinde sadece Schirmer testinde anlamlı düşüş olduğu (p=0.01), ikinci grupta da sadece GYKZ'de anlamlı düşüş olduğu (p=0.01) diğer gözyaşı fonksiyon testlerinde anlamlı değişiklik olmadığı saptandı. Üçüncü grupta zamanla OSDİ skorunda anlamlı yükselme, GYKZ ve Schirmer testinde anlamlı düşüş olduğu tesbit edildi (sırasıyla p=0.05, 0.02 ve 0.03). Zaman içerisinde gözyaşındaki İL-6, İL-8, İL17A ve MMP-9 miktarının her üç grupta da anlamlı olarak yükseldiği tespit edildi (p<0.05 ). İmpresyon sitolojileri değerlendirildiğinde her üç grupta da KL kullanımının üçüncü ayında Nelson evrelerinde anlamlı ilerleme olduğu (p<0.05), goblet hücre yoğunluğunda anlamlı azalma olduğu (p<0.05) gözlendi. Sonuç: KL kullanımına bağlı olarak erken dönemde oküler yüzeyde inflamasyon artmakta, konjonktivada bazı hücresel değişiklikler meydana gelmektedir. Bu nedenle KL kullananlarda kuru göz gelişimine meyil oluşmaktadır. Günlük kullan-at KL'lerin oküler yüzeyde daha az hasar meydana getirdiği ve kuru göz gelişimine daha az neden olduğu düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kontakt lens, gözyaşı fonksiyon testleri, inflamasyon, impresyon sitolojisi.