Farklı yetiştirme sistemlerinin halkalı sülünlerde (Phasianus Colchicus) yumurta verimi, kuluçka ve yumurta kalite özellikleri üzerine etkisi

Bu araştırma entansif şartlarda farklı yetiştirme sistemlerinde yetiştirilen sülünlerin yumurta verimi ile kuluçka ve yumurta kalite özelliklerini farklı yaş dönemlerinde tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç için serbest, çiftleştirme kafeslerinde ve grup kafeslerinde yetiştirilen sülün grupları oluşturulmuştur. Sülünler serbest sistemde 12 erkek: 60 dişi oranında yerde; çiftleştirme kafeslerinde 1 erkek: 4 dişi, 1 erkek: 5 dişi, 1 erkek: 6 dişi sülün ve grup kafeslerinde 4 erkek: 16 dişi, 4 erkek: 20 dişi, 4 erkek: 24 dişi sülün olacak şekilde yerleştirilmiştir.Çalışma süresince tüm gruplardaki sülünlere 16 saat aydınlatma programı uygulanmıştır. Çalışma 36-40, 41-44, 45-48 ve 49-53 hafta yaş dönemleri olmak üzere toplam 126 gün sürdürülmüştür.Serbest sistemden elde edilen yumurtaların; yumurta verimi, kırık yumurta oranı, kuluçka özelliklerinden kuluçka randımanı, döllülük oranı, çıkım gücü değerleri sırasıyla; %29.10, %12.38, %43.35-54.04, %49.84-59.35, %56.71-68.40 olarak tespit edilmiştir. Çiftleştirme kafeslerinde aynı sırayla %38.54, %4.41, %51.72-57.93, %56.99-64.04, %64.81- 78.46 olarak elde edilmiştir. Grup kafeslerinden aynı sırayla; %40.52, %5.96, %50.59- 54.99, %55.63-60.15, %61.30-74.50 olarak belirlenmiştir.Yumurta verimi ve kuluçka özellikleri bakımından; yumurta verimi açısından çiftleşme ve grup kafesleri yüksek (P<0.05); kırık yumurta oranı serbest sistemde yüksek (P<0.05); kuluçka randımanı, döllülük ve çıkım gücü ise çiftleşme kafesinde (özellikle 1:5 erkek-dişi) yüksek (P<0.05 ve P<0.01) bulunmuştur. Tüm gruplarda yaşla birlikte kuluçka randımanı, döllülük oranı, çıkım gücü değerleri artış göstermiştir.Serbest sistemden elde edilen yumurtaların kalite özelliklerinden yumurta ağırlığı, kabuk ağırlığı, kabuk kalınlığı, şekil indeksi, sarı ağırlığı, ak ağırlığı, sarı indeksi, ak indeksi, Haugh birimi değerleri sırasıyla; 29.34-32.63 g, 2.18-2.45 g, 0.222-2.200 mm, %80.51-77.46, 9.44-11.09 g, 16.06-18.94 g, %49.53-42.44, %1.23-1.68, 80.60-77.70 bulunmuştur. Çiftleştirme kafeslerinden aynı değerler sırasıyla; 29.80-32.99 g, 2.96-3.37 g, 0.288-0.230 mm, %81.46-78.89, 9.16-10.50 g, 14.82-17.36 g, %48.23-40.87, %1.55-1.84, 82.23-80.60 elde edilmiştir. Grup kafeslerinde ise yine aynı sırayla; 28.67- 31.85 g, 2.45-2.86 g, 0.264-0.215 mm, %80.28-77.91, 9.25-10.01 g, 15.19-18.18 g, %46.42-40.80, %1.45-1.75, 81.25-78.55 olarak tespit edilmiştir.Yumurta kalite özellikleri bakımından; yumurta ağırlığı, kabuk ağırlığı ve kalınlığı çiftleşme kafeslerinde yüksek (P<0.05, P<0.01, P<0.001); şekil indeksi (yalnızca 36-40 hafta yaş dönemi) grup kafeslerinde en düşük (P<0.01); sarı ağırlığı ve ak ağırlığı serbest sistemde yüksek (P<0.05, P<0.01, P<0.001); sarı indeksi (sadece 41-44 hafta yaş döneminde) serbest sistemde yüksek (P<0.05); ak indeksi ve Haugh birimi çiftleşme kafeslerinde yüksek (P<0.001 ve P<0.01) olarak bulunmuştur. Yaşla birlikte tüm gruplarda yumurta ağırlığı, ak indeksi, kabuk ağırlığı, sarı ve ak ağırlıkları değerleri artış gösterirken (P<0.01 ve P<0.001); kabuk kalınlığı, Haugh birimi, sarı indeksi ve şekil indeksi değerleri azalma (P<0.05, P<0.01, P<0.001) göstermiştir.Bu araştırmada sülünlerin serbest sistemde, çiftleştirme kafeslerinde veya grup kafeslerinde avantaj ve dezavantajlarıyla beraber başarılı bir biçimde yetiştirilebileceği sonucuna varılmıştır. Yetiştirme sistemlerinin maliyetlerinin farklı olacağından yetiştiricinin imkanlarına göre tercih edilmesi daha doğru olacaktır.Türkiye'de sülün yetiştiriciliğinin yaygınlaşması için yumurta verimi ve kalitesinin yanında; büyüme ve besi performanslarıyla ilgili bilimsel çalışmaların arttırılması yetiştiricilere daha sağlıklı bir yetiştirme sistem önerisi yapılabilmesi açısından gereklidir.Anahtar kelimeler: Sülün, yetiştirme sistemleri, yumurta verimi, kuluçka özellikleri, yumurta kalite özellikleri