Farkli oranlarda kepek i̇lavesi̇ i̇le kurulan muz yalanci gövde si̇lajinin fermentasyon ve yem değeri̇ özelli̇kleri̇ni̇n beli̇rlenmesi̇

Bu çalışma, muz bitkisinin hasat sonrası önemli miktarda ortaya çıkan yalancı gövde materyalinin ruminant beslemede alternatif kaba yem kaynağı olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Muz yalancı gövdesi yüksek nem içeriği (%90'a kadar) ve düşük fermente edilebilir karbonhidrat yapısı nedeniyle doğrudan silajlanmaya elverişli değildir. Bu nedenle, silaj kalitesini artırmak amacıyla karbonhidrat ve kuru madde içeriği yüksek olan buğday kepeği farklı düzeylerde (%5, %10, %15, %20) ilave edilerek karışımlar hazırlanmış ve bir kontrol grubu (%0 kepek) ile karşılaştırılmıştır. Kepek ilavesinin amacı, fermentasyon sürecini desteklemek ve stabiliteyi artırmaktır (Kung vd. 2018). Deneme kapsamında hazırlanan karışımlar homojen şekilde karıştırılmış, her grup üç tekerrürlü olacak şekilde vakumlu torbalara yerleştirilerek 45 gün süreyle silajlanmıştır. Silajların fermentasyon kalitesi (pH, laktik asit, asetik asit, amonyak azotu), besin madde kompozisyonu (kuru madde, ham selüloz, ham protein, ADF, NDF), aerobik stabilite (hava ile temastan sonraki sıcaklık değişimi) ve mikrobiyolojik özellikleri (laktik asit bakterileri, maya, küf,) analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, kepek ilavesiyle silajların kuru madde içeriğinde belirgin artış gözlenmiştir. Özellikle %10 ve %15 kepek düzeylerinde fermentasyon kalitesi optimum düzeyde gerçekleşmiş; pH değerleri 4,0'ın altına düşmüş, laktik asit içeriği artmış ve amonyak azotu oranı azalmıştır. Bu bulgular, iyi bir anaerobik fermantasyonun göstergesidir (Muck et al., 2018). Ayrıca bu oranlardaki kepek ilavesi, silajların aerobik stabilitesini artırmış, maya ve küf gelişimini sınırlandırmıştır (Dunière et al., 2013). Mikrobiyolojik analizlerde, laktik asit bakteri sayısının %10 ve %15 kepekli gruplarda daha yüksek olduğu, buna karşılık küf ve maya gelişiminin en düşük seviyede gerçekleştiği saptanmıştır. %20 kepek ilavesi ise bazı parametrelerde olumsuz etkilere yol açmış, silajın denge yapısını bozarak aerobik stabiliteyi düşürmüştür. Bu durum, kepek oranının aşırı artmasının istenmeyen mikrobiyal aktiviteyi destekleyebileceğini göstermektedir (Ni et al., 2017). Sonuç olarak, muz yalancı gövdesi gibi yüksek nem içeren tarımsal atıkların silajlanmasında buğday kepeği gibi karbonca zengin katkıların kullanılması, hem fermentasyon kalitesini hem de besleyici değerleri iyileştirmekte ve aerobik dayanıklılığı artırmaktadır. Özellikle %10–15 buğday kepeği ilavesi optimal sonuçlar vermiştir. Bu uygulama, muz üretiminin yoğun olduğu bölgelerde atık yönetimiyle yem üretimini entegre ederek sürdürülebilir hayvancılığa katkı sağlama potansiyeline sahiptir.