Febril nöbet tanılı hastaların demografik ve kinik özellikleri

ÖZET Febril Nöbet Tanılı Hastaların Demografik ve Klinik Özellikleri Amaç: Çocukluk çağında en sık görülen yaş ile ilişkili, selim ve ateşle ortaya çıkan nöbetler febril nöbetlerdir. Süt çocuğu ve erken çocukluk döneminde (altı ay- beş yaş arası çocuklarda), santral sinir sisteminde herhangi bir hastalık ve elektrolit düzensizliği olmaksızın, ateşin eşlik ettiği nöbet tipi "febril nöbet" olarak tanımlanmaktadır (Shinnar vd., 2002). Nöbet eşiğinin düşük olduğu, enfeksiyonlara eğilimin daha sık ve ateş yanıtının daha yoğun olduğu erken çocukluk döneminde daha sık görülmektedir. Genellikle ateşle seyreden bir enfeksiyon hastalığının ilk günü içerisinde karşımıza çıkar. En sık olarak viral enfeksiyonlarla birlikte meydana geldiği bilinmektedir. Human herpes simpleks virus 6 enfeksiyonları ve Shigella gastroenteriti ile birlikte daha sık görüldüğü belirlenmiştir (Mewasingh, 2014). Basit ve komplike tip olmak üzere iki sınıfa ayırmak mümkündür. Basit tip; jeneralize nöbet şeklinde ve ateş 38°C'nin üzerinde iken meydana gelir, 15 dakikadan kısa sürer, 24 saat içinde tekrarlama göstermez ve ailede ateşli nöbet öyküsü olabilmektedir. Komplike tipte ise nöbetler fokal tarzda, 15 dakikadan uzun ve 24 saatte birden fazla tekrarlayabilen özelliktedir (Whelan vd., 2017). Febril nöbetle başvuran hastaların klinik özellikleri (süresi, tipi) ve neden olan enfeksiyon etkenlerinin tetkik edilmesi, ailenin bu konuda bilgilendirilmesi ve hastaların takibi için farklı bölgelerde farklı demografik yapıya sahip topluluklarla yapılan çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu çalışmada çocukluk çağında febril nöbetlerin tanısı ve takibinde önemli olan öykü ve fizik muayene özelliklerinin araştırılması planlanmıştır. Bu çalışmada sonuçlar multidisipliner ekip anlayışı ile değerlendirilerek erken tanı-önleme-müdahale programları geliştirilmesine ve literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Nöroloji Kliniğinde planlanmıştır. Çalışmamız retrospektif nitelikte bir çalışma olup; Aralık 2019-Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran ve febril nöbet öyküsü olan tüm hastalar çalışmamıza dahil edilmiştir. Mevcut çalışma için gerekli veriler; Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları hastanesinde kullanılan veri tabanından sistematik olarak elde edildikten sonra her hasta için elde edilen veriler, hasta veri izlem formuna kaydedilmiştir. Araştırma verilerinin istatistiksel analizleri için IBM Statistical Package for Social Sciences (SPSS), Windows için sürüm 26.0 (SPSS Inc. Chicago, USA) bilgisayar paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 165 hasta dâhil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 25,5±14,7 ay, ortancası 22,0 (3,0-87,0) aydır. Hastaların %10,9'u <12 ay, %43'ü 12-24 ay, %36,4'ü 24-48 ay, %9,7'si ≥ 48 ay grubunda yer almaktadır ve %58,2'si erkek, %41,8'i kızdır. Hastaların %49,7'sinde BFK, %47,3'ünde KFK, %3'ünde status görülmüştür. Ateş nedeni değerlendirildiğinde, hastaların %87,3'ünde ÜSYE, %1,2'sinde ASYE, %6,1'inde İYE, %5,5'inde AGE gözlenmiştir. Hastaların %81,2'sinde JTK, %4,2'sinde fokal, %13,3'ünde atonik, %1,2'sinde myoklonik tipte nöbet gözlenmiştir. Nöbet süresi, hastaların %78'inde <5 dakika, %21,3'ünde 5-30 dakika, %0,6'sında >30 dakika olarak tespit edilmiştir. Hastaların %58,2'sinde ilk nöbet, %50,3'ünde ikinci nöbet görülmüştür. Postiktal süresi, hastaların %72,7'sinde <5 dakika, %27,3'ünde 5-30 dakika olarak tespit edilmiştir. Hastaların %60,6'sında rekürrens görülmüştür. Nöbet sayısı ortalama değeri 2,4±1,7; ortanca değeri 2 (1-9)'dir. Hastaların toplam nöbet sayısı, %39,4'ünde 1, %21,2'sinde 2, %20,6'sında 3, %6,1'inde 4, %5,5'inde 5, %3,6'sında 6, %1,8'inde 7, %1,2'sinde 8, %0,6'sında 9'dur. Toplam nöbet sayısı gruplandırıldığında %39,4 hastada 1 nöbet, %41,8 hastada 2-3 nöbet, %18,8 hastada >3 nöbet olduğu görülmüştür. Hastaların %28'inde doğum öyküsü, %17,7'sinde akrabalık öyküsü, %44,8'inde ailede febril nöbet öyküsü vardır (Şekil 2). %18,8'inde ise pozitif nörolojik muayene bulgusu saptanmıştır. Hastaların %31,5'i levatirasetam, %7,9'u valproat, %0,6'sı fenobarbital kullanmaktadır (Şekil 3). Hastaların %42,4'üne MRG, %91,5'ine EEG yapılmıştır. BFK grubundaki hastaların %21'inde, KFK grubundaki hastaların %37,2'sinde doğum öyküsü saptanmıştır. KFK grubunda doğum öyküsü sıklığı BFK grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). BFK grubundaki hastaların %28'ine, KFK grubundaki hastaların %55,1'ine MRG yapılmıştır. KFK grubundaki hastalara MRG yapılma sıklığı BFK grubundaki hastalara göre anlamlı olarak daha yükse saptanmıştır (p<0,05). <12 ay grubunun %44,4'ünde 1 nöbet, %50'sinde 2-3 nöbet, %5,6'sında >3 nöbet görülmüştür. 12-24 ay grubunun %46,5'inde 1 nöbet, %36,6'sında 2-3 nöbet, %16,9'unda >3 nöbet görülmüştür. 24-48 ay grubunun %31,7'sinde 1 nöbet, %51,7'sinde 2-3 nöbet, %16,6'sında >3 nöbet görülmüştür. ≥ 48 ay grubunun %31,3'ünde 1 nöbet, %18,7'sinde 2-3 nöbet, %50'sinde >3 nöbet görülmüştür. Gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Rekürrens olmayanlarda yaş ortanca değeri 19 (4-60) ay, rekürrens olanlarda ise 24 (3-87) ay bulunmuştur. Rekürrens olan grupta yaş değerleri olmayan gruba göre anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Rekürrens olmayanların %33,8'inde, rekürrens olanların %52'sinde aile öyküsü vardır. Rekürrens olan grupta aile öyküsü sıklığı, olmayan gruba göre anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Tartışma-Sonuç: Febril nöbetlerin erkeklerde daha sık saptandığı ve en sık üst solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle febril nöbetlerin ortaya çıktığı görülmüştür. Aile öyküsünün ilk febril nöbet ile olan ilgisi kadar rekürrens ile olan ilişkisi de gösterilmiştir. Çocukluk çağının en sık nöbetlerinden olan febril nöbetlerin anlaşılması ve sağlık hizmeti verenlerce iyi bilinmesi hastanın yönetimi, gereksiz tetkiklerden uzak durulması ve ebeveynlerin nöbet sonrasında prognoz açısından bilgilendirilmesi önemlidir. Febril nöbetlerle ilgili çalışmalara bakıldığında retrospektif çalışmaların çoğunlukta olduğu görülmekte, risk faktörlerinin ve febril nöbetlerin meydana gelmesinde önemli faktörlerin ortaya çıkarılmasında sağlıklı çocuklarla başlayan uzun soluklu prospektif çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Febril Konvulziyon, Nöbet, Epilepsi, Risk Faktörleri