Febril nötropenili hastalarda antifungal tedavi yanıtlarının retrospektif olarak değerlendirilmesi

Amaç: Bu tez çalışmasında; Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastenesi Hematoloji Kliniği'nde yatarak tedavi edilen nötropenik hastaların febril atakları incelenerek, hastanemizde izole edilen fungal etkenler, fungal enfeksiyonların klinik ve laboratuvar dökümantasyon oranları, antifungal tedavi yanıtları ve fungal enfeksiyonların mortalite üzerine olan etkileri araştırılarak tedavi stratejilerinin geliştirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak tasarlanan çalışmaya 01.10.2016- 30.10.2021 tarihleri arasında KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi hematoloji servisinde yatarak tedavi alan 18 yaş üzeri, mutlak nötrofil sayısı <500/mm3, antifungal tedavi başlanmış hastalar ile öncesinde antifungal profilaksi alırken profilaksi tedavisi antifungal tedavi ile değiştirilen 128 hastanın 156 yatış epizodu incelendi. Dahil edilen hastaların demografik özellikleri, primer hastalık tanı, tedavi ve son durumları, nötropeni süreçleri, fungal enfeksiyon tanı ve tedavi süreçleri ve mortalite üzerine etkileri değerlendirildi. Bulgular: 156 yatış epizodu incelenen 128 hastanın 29'unda (%18,6) mortalite gelişmişti ve bunların %75,8'inin nedeni enfeksiyon idi. En sık primer hastalık, %66,7 oranında Akut Myeloid Lösemi (AML) idi. Tüm hastalarda antifungal tedavi başlandığındaki ortalama nötrofil sayısı 497,9 ± 2590,3/mm³'tü. Düşük riskli hematolojik malignensiye sahip hastalarda mortalite oranı daha yüksekti (p=0,010). Çalışmamızda 156 yatış epizodunun 85'i (%54,4) yeni tanılı hastalar idi. Mortalite relaps/refrakter olan olan grupta daha yüksekti (p=0,017). AML ve Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) risk gruplarının ve Uluslararası Kanserde Destekleyici Tedavi Derneği (MASCC) skorunun mortalite üzerine etkisi yoktu. C-reaktif Protein (CRP), prokalsitonin düzeylerinin yüksekliği ile mortalite arasında anlamlı ilişki bulundu (sırasıyla p= 0,001, p= 0,000). Hastalara başlanan antifungal tedavilerin ampirik veya preemptif yaklaşımla verilmesinin mortalite üzerine etkisi anlamlı değildi. En sık odak akciğer ve en sık izole edilen etken candida türleri idi. Galaktomannan pozitifliği ve YRBT bulgusu varlığının mortalite üzerine etkisi anlamlıydı (sırasıyla p=0,002, p=0,001). İnvaziv fungal infeksiyon (İFE) bulgusu olanlarda galaktomannan pozitifliği %64 oranında mevcuttu (p=0,000). Hastalara en sık amfoterisin-b başlanmış idi ve yan etki gelişmesi en sık tedavi modifikasyon nedeniydi. Sonuç: Hematolojik malignensili febril nötropenik hastaların primer hastalıkları, primer hastalık için aldıkları tedavileri, galaktomannan pozitifliği, CRP ve prokalsitonin düzeyleri, fungal üremeler ile mortalite arasında anlamlı ilişki mevcuttu. Febril nötropenili hastalarda devam eden ateş her zaman fungal enfeksiyonu göstermeyebilir. Febril nötropenik hastalarda fungal infeksiyonlar, ateş yanında, CRP ve prokalsitonin biyobelirteçleri, olası odakların dokümantasyonu, etken izolasyonu ile birlikte değerlendirilmesi gereken komplike bir süreçtir. Anahtar Kelimeler: Febril nötropeni, hematolojik malignite, invaziv fungal enfeksiyonlar, ampirik antifungal tedavi, galaktomannan, preemptif antifungal tedavi