Fen bilgisi öğretmen adaylarının kamu personel seçme sınavı kaygı düzeylerinin incelenmesi

Alanında formasyonu olan öğretmen adayları Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında meslek hayatlarına başlayabilmek için Genel Yetenek-Genel Kültür, Eğitim Bilimleri ve Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi olmak üzere üç oturumdan oluşan sınavlara girmektedirler. Atamalarının gerçekleşmesi için her yıl binlerce öğretmen adayının girdiği bu sınavlar atanma süreci boyunca KPSS kaygısı yaşamasına sebep olmaktadır. Bu araştırmanın amacı ise fen bilgisi öğretmen adaylarının KPSS kaygı düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Bu amaçla, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan kesitsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi bir devlet üniversitesinde öğrenim gören Eğitim Fakültesi birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıfta bulunan toplam 73 (60 kadın, 13 erkek) fen bilgisi öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve Karaçanta (2009) tarafından geliştirilen "Kamu Personeli Seçme Sınavı Kaygı Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek beşli Likert tipi bir derecelemeye sahip 19 maddeden oluşmaktadır. Dört alt boyuttan oluşan ölçeğin tamamı için Cronbach alfa değeri .80 olarak hesaplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde ilk olarak fen bilgisi öğretmen adaylarının KPSS kaygı düzeylerini belirlemek amacıyla betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değer) hesaplanmıştır. Adayların KPSS kaygıları orta düzeyde bulunmuştur. Fen bilgisi öğretmen adaylarının KPSS kaygılarının cinsiyet ve öğrenim görülen programa yerleşme isteği değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğini anlamak için bağımsız örneklemler t-testi yapılmıştır. Ardından incelenen değişkenlerden fen bilgisi öğretmen adaylarının KPSS kaygılarının sınıf düzeyi, mezun olunan lise türü, öğrenim görülen programa yerleşme tercih sırası, öğrenim görülen programda alınan eğitimin KPSS içeriği ile uyumu, aile gelir düzeyi, mezuniyet sonrasında özel bir kurumda çalışmayı düşünme ve barınma durumu değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği tespit edilmiştir. Bunun için varyansların homojenliği varsayımı sağlandığı durumlarda Tek Boyutlu Varyans Analizi (One Way ANOVA) ve gruplar arasındaki anlamlı farklılığı belirlemek için LSD analizi yapılmıştır. Ayrıca varyansların homojenliği varsayımı sağlanmadığı durumlarda ise Brown-Forsythe testi ve gruplar arasındaki anlamlı farklılığı belirlemek için Games-Howell analizi yapılmıştır. İncelenen değişkenlerden fen bilgisi öğretmen adaylarının KPSS kaygı düzeyleri cinsiyet değişkeni açısından kadın öğretmen adaylar lehine anlamlı farklılık gösterirken, mezun olunan lise türü değişkenine göre Anadolu Lisesi ile İmam Hatip Lisesi ve Anadolu Lisesi ile diğer liseler arasında anlamlı farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma KPSS'nin fen bilgisi öğretmen adayları için önemli ve süreçte kaygılarını arttıran bir sınav olduğunu ortaya çıkarmıştır. Dolayısıyla bu sorunları incelemek adına yapılan araştırma büyük bir önem arz etmektedir. Varılan sonuçlara göre fen bilgisi öğretmen adaylarının KPSS'ye yönelik yaşadıkları kaygı düzeylerini azaltmaya yardımcı olacak şekilde rehberlik hizmetleri sunulabilir. Aynı zamanda eğitim fakültesindeki verilen derslerin içeriği ile KPSS içeriği uyumlu hale getirilebilir. Atanmayı umutla bekleyen fen bilgisi öğretmen adaylarının branş bazında kontenjan dağılımının az olmasından dolayı yaşadıkları kaygıyı azaltmak için daha fazla atama yapılması sağlanabilir. Ayrıca atama takviminin geç açıklanmasından dolayı yaşanılan belirsizliğin giderilmesi için atama takviminin sınavdan önce belirlenmesi gibi KPSS kaygısını azaltıcı tedbirler önerilebilir.