Fen ve teknoloji öğretmen adaylarının çevre bilinci ve çevreye yönelik tutumlarının kişilik özellikleri açısından incelenmesi

Bu çalışma, Fen ve teknoloji öğretmen adaylarının çevre ile ilgili tutumları üzerinde, beş faktör kişilik özellikleri, öz-duyarlılık özellikleri ve öğretmen öz-yeterliliği değişkenlerinin etkisini incelemek ve bu konuda nedensel çıkarımlarda bulunmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini, 2011-2012 öğretim yılında Doğu Karadeniz bölgesinde yer alan Karadeniz Teknik Üniversitesi, Giresun Üniversitesi, Artvin Çoruh Üniversitesi ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi?nde öğrenim görmekte olan 275 adet 3. sınıf fen ve teknoloji öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma nicel ve nitel olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Öğretmen adaylarının çevresel tutumlarının, beş faktör kişilik özellikleri, öz-duyarlılık ve öğretmen öz-yeterliği ile açıklanmaya çalışıldığı nicel boyutunda tarama modelinin bir türü olan nedensel karşılaştırma ve ilişkisel (korelasyonel) model kullanılmış, verilerin toplanması aşamasında ise literatürde var olan çevre tutum ölçeği, öz-duyarlılık ölçeği, beş faktörlü kişilik ölçeği, öğretmen öz-yeterlilik ölçeğinden yararlanılmıştır. Bu ölçekler sonucunda elde edilen nicel verilerin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise öğretmen adaylarının çevre eğitimi hakkındaki görüşleri, çevre eğitimi derslerinin çevresel tutumları üzerindeki etkisi ve çevre eğitimi konusundaki öz-yeterliliklerini belirlemek amacıyla açık uçlu anket tekniği kullanılmış ve verilerin analizinde betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak öğretmen adaylarının çevre ile ilgili tutumlarının mevcut değişkenlerce yordandığı görülmüş bu bağlamda çevreye yönelik tutumların oluşmasında bu faktörlerin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara bağlı olarak, çevreye yönelik tutumları olumlu yönde değiştirebilmek için üniversite eğitimleri sürecinde öğretmen adaylarının kişiliklerini, öz-duyarlılık özelliklerini ve öz-yeterliliklerini geliştirebilecek uygulamalara yer verilmesi gerektiği düşünülebilir. Anahtar Kelimeler: Çevresel Tutumlar, Çevre Eğitimi, Beş Faktör Kişilik Modeli, Öz-Duyarlılık, Öz-yeterlilik, Öğretmen Adayları