Environmental education
227 theses under this subject heading
İnformal çevre eğitiminin ilköğretim öğrencilerinin doğaya yönelik algılarına etkisi
Bu araştırmanın amacı, okul dışı etkinliklerle zenginleştirilmiş informal çevre eğitiminin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerin doğaya yönelik algılarına olan etkisini incelemektir. Araştırmada karma araştırma deseni içerisinde yer alan açıklayıcı karma araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tek gruplu ön test- son test deneysel desen, nitel kısmında ise olgubilim araştırma deseni esas alınmıştır. Araştırmanın çalışma gurubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında ilköğretim 5. sınıfta öğrenim gören 19 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada nicel veriler, "İlköğretim Öğrencilerine Yönelik Çevre Tutum Ölçeği'', ''Doğa Sevgisi Ölçeği'' ve ''Bilimsel Alan Gezisi Tutum Ölçeği'' ile nitel veriler ise doğa algısına yönelik "Kelime İlişkilendirme Testi'' ile elde edilmiştir. Araştırmada ölçeklerden elde edilen nicel verilerin ön test ve son test puanları ilgili istatistiksel paket programda analiz edilerek bağımsız örneklem t- testiyle, nitel verilerin çözümlenmesi ise betimsel içerik analiziyle yapılmıştır. Sonuç olarak, ilköğretim 5. sınıf öğrencilerin informal çevre eğitimi programı sonucu, doğaya ilişkin algılarının canlı öğeler, cansız öğeler, duygusal öğeler, işlevsel öğeler, mekânsal öğeler ve olumsuz öğeler olmak üzere altı ana kategoriden oluştuğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin doğa sevgisi, çevreye yönelik tutumu ve bilimsel alan gezisi yapmaya yönelik tutumu arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir.
Okul öncesi öğretmenlerinin çevre eğitimi yeterliliklerine ilişkin bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin çevre eğitimi yeterliliklerine ilişkin görüşlerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda okul öncesi öğretmenlerinin çevre eğitimi yeterliliklerine yönelik görüşlerinin neler olduğu, çevre eğitimi konusundaki yeterlik düzeyleri ve çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmada betimsel araştırma modeline başvurulmuş hem nitel hem nicel verilerin birlikte kullanıldığı eş zamanlı karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tarama yöntemi, nitel boyutunda ise olgu bilim yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, 2021-2022 öğretim yılında Diyarbakır ilinde MEB'e bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapmakta olan okul öncesi öğretmenlerinden, nicel veri toplamak amacıyla 250, nitel verileri toplamak amacıyla ise 30 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmada nicel veri toplanma aracı olarak "Çevre Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği" kullanılmış olup, örnekleme olarak basit seçkisiz ve uygun örnekleme yöntemine başvurulmuştur. Nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, kolay ulaşılabilir durum örneklemesine başvurulmuştur. Farklılık analizlerinde iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında t testi, üç ve daha fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında ANOVA testi kullanılmıştır. ANOVA testinde farklılık bulunduğunda farklılığa neden olan grupların belirlenmesinde Post-Hoc Scheffe testinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutundaki verilerin analizi için içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin çevre eğitimi öz-yeterlik algılarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Görev yaptığı okulun sosyoekonomik düzeyi yüksek olan katılımcıların ortalamasının, orta ve düşük olanlara göre daha yüksek olduğu, cinsiyet, yaş, mezuniyet düzeyi, çevre eğitimi ile ilgili eğitim almış olma, herhangi bir sivil toplum kuruluşuna üye olma, görev yaptıkları okulun mesken durumu değişkenlerinde ise katılımcıların ortalamalarında anlamlı bir farklılık olmadığı görüşmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda, okul öncesi öğretmenlerinin, öğrencilerine çevre bilinci kazandırma konusunda kendilerini yetersiz bulduklarını, fakat çevre eğitimi konusunda yeterli bulduklarını ifade ettikleri tespit edilmiştir. Verilen cevaplar ayrıntılı olarak incelendiğinde, okul öncesi öğretmenleri bu çelişkili durumun sebebini "okulda verilen çevre eğitiminin aile ve toplum tarafından yeteri kadar desteklenmemesi" olarak ifade etmişlerdir.
Öğretmen adaylarının küresel ısınmaya yönelik bilinçleri
Küresel ısınma günümüzün önemli bir sorunudur. Bu sorunun önlenebilmesinin bir yolu gelecek nesilleri yetiştirecek öğretmen ve öğretmen adaylarının küresel ısınma konusunda bilinçli olmalarıdır. Bundan dolayı bu araştırmada öğretmen adaylarının küresel ısınma bilinç düzeyleri araştırılmıştır. Araştırma nicel araştırmalardan tarama yöntemi ile yapılmıştır. Araştırmanın ulaşılabilir evreni Ankara'da öğrenim görmekte olan fen bilgisi ve sınıf öğretmenliği bölümlerindeki öğretmen adayları olarak belirlenmiştir. Ulaşılabilir evrenden araştırmanın örneklemi kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi ile 2022-2023 öğretim yılında Hacettepe ve Gazi Üniversitelerinde tüm sınıf düzeylerinde öğrenim görmekte olan fen bilgisi ve sınıf öğretmeni adayları olarak seçilmiştir. Araştırmaya katılan 813 öğretmen adaylarına küresel ısınma bilgi düzeyi, tutum ve davranış ölçekleri uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Lineer regresyon analizi, tek yönlü Anova, Pearson korelasyon ve bağımsız t testi analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmen adaylarının bilgi düzeylerinin yeterli olduğu, olumlu tutumlara sahip oldukları fakat davranışlarının yeterli düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca bilgi düzeyi ile tutum, bilgi düzeyi ile davranış ve tutum ile davranış arasında anlamlı ve olumlu ilişkilerin olduğu bulunmuştur. Bilgi düzeyinin, tutumun ve davranışın bilinci etkilediği tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi farklılığının bilgi düzeyini ve tutumu etkilemediği fakat davranışı ve bilinci etkilediği bulunmuştur. Fen bilgisi öğretmenliği ile sınıf öğretmenliği bilgi düzeyi, tutum, davranış ve bilinç düzeyleri arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Disiplinlerüstü çevre eğitim programının ortaokul öğrencilerinin çevre bilincine etkisi
Çevre sorunları her geçen gün artmakta ve etkileri hayatımızı doğrudan etkilemektedir. Bu sorunların ortadan kalkması için tek çözüm bilinçli bir toplumdur. Bilinçli bir toplum ise küçük yaştan itibaren başlayan, tüm disiplinleri içeren, gerçek yaşam sorunlarını ele alan çözüm odaklı bir eğitimle mümkündür. Bu araştırmada; sürdürülebilir bir dünya için disiplinlerüstü yaklaşımla hazırlanan bir çevre eğitim programının, öğrencilerin çevre bilincine etkisi incelenmek istenmiştir. Program, 2021–2022 eğitim-öğretim yılında uygun örnekleme yöntemiyle seçilen bir kamu ortaokulundaki 5, 6 ve 7. sınıf öğrencilerine farklı branşlardan öğretmenler tarafından uygulanmıştır. Programda çevre sorunları yedi temaya ayrılmış ve temalara uygun toplamda 63 etkinliğin uygulama süresi 9 ay sürmüştür. Araştırmaya katılan öğrenci sayısı 385, öğretmen sayısı ise 30'dur. Çalışmanın nicel boyutunda öğrencilere çevre bilinci anketi ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Ayrıca öğrencilerden araştırmacı tarafından geliştirilen etkinlik değerlendirme formu ile etkinlikleri değerlendirmeleri istenmiştir. Nitel boyutta ise çevre eğitimi programına tabi tutulan öğrencilerin ve öğretmenlerinin görüşleri alınmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinin kullanıldığı nitel kısımda, her sınıf düzeyinden onar öğrenci olmak üzere toplam 30 öğrenci (15 kız ve 15 erkek) ve 10 öğretmenle görüşülmüştür. İçerik analizi yoluyla elde edilen bulgulara göre, programın hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin çevre bilgisi, tutum ve davranışları üzerinde olumlu etkileri olmuştur. Nicel bulgular da bu bulguyu desteklemiştir. Öğrencilerin çevre bilinci testinin tüm boyutlarından aldıkları puanlar son test lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Sonuçlar doğrultusunda, çevre eğitimin tek bir dersle ilişkilendirildiği çalışmalar yerine tüm branşları içeren uzun soluklu bir program uygulanması önerilmektedir. Bu çalışmanın, bu öneri doğrultusunda uygulayıcı öğretmenlere örnek teşkil ederek alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
İlkokul öğrencilerinde sürdürülebilir çevre bilinci oluşturma
İnsanlığın hayatını devam ettirebilmesi için çevresiyle etkileşim halinde olması bir gerekliliktir. Fakat bu etkileşim sürecinde insana çevrenin tüm cömertliği ile verdiklerini, insanlık çevrenin yaşamını ksaltacak şekilde geri ödemiştir. Tabiat kendini yenileyebilen bir sistem olarak var edilmiştir. Fakat bunun da belli bir sınırı vardır. Gittikçe artan nüfusun yanı sıra yeryüzünün belli bir yüzölçümüne sahip olması çevrenin kendini yenileyebilmesi özelliğinin sınırlarını zorlamıştır. Bu zorlama neticesinde doğal denge her geçen gün biraz daha bozulmuş ve bu durum tüm insanlık için bir problem haline gelmiştir. Bu problemin çözümü adına tüm insanlığın öncelikle bu problemin farkındalığını kazandırmaya, çevre bilinci konusunda bilinçlendirilmeye, tüketim alışkanlıklarını sürdürebilir şekilde kazandırılmaya ihtiyacı vardır. Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıfa devam eden öğrencilerde sürdürülebilir çevre bilinci oluşturmaktır. Çalışmanın diğer amaçları ise; yapılandırmacı kuram temelinde disiplinlerarası yaklaşımla duyuşsal, psikomotor ve bilişsel öğrenme etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin geri dönüşüm, ışık kirliliği, ses kirliliği ve yeşil doğa-geri dönüşüm konularındaki kavramların öğrenilmesine etkisi nedir? Yapılandırmacı kuram temelinde disiplinlerarası yaklaşımla duyuşsal, psikomotor ve bilişsel öğrenme etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin çevre tutumlarına etkisi nedir? Yapılandırmacı kuram temelinde disiplinlerarası yaklaşımla duyuşsal, psikomotor ve bilişsel öğrenme etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir çevre bilincine etkisi nedirsorularına cevap aramaktır. Araştırmanın çalışma grubu, İstanbul İli Çekmeköy ilçesi Nişantepe ilköğretim okuluna 2015-2016 öğretim yılı devam eden (n=60) 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde, araştırmacının çalıştığı okuldaki öğrenciler seçildiği için, amaçlı örnekleme yöntemi seçilmiştir. Veri toplama araçları olarak; kavramsal test, tutum ölçeği, sürdürülebilir çevre bilinci ölçeği araştırmacılar tarafından hazırlanarak ve uzman görüşlerinden yararlanılarak hazırlanmıştır. 35 sorudan oluşan kavram testinin KR20 güvenirlik katsayısı 0.716 olarak bulunmuştur. 21 adet maddeden oluşan tutum ölçeği ise ilkokul düzeyindeki öğrencilerin çevre ile ilgili ışık kirliliği, ses kirliliği, geri dönüşüm ve yeşil çevre konularına tutumlarındaki değişikliğin ölçülmesi amacıyla ön test ve son test olarak hazırlanmıştır. 3 lü likert olan ölçeğin, genel güvenirliği Cronbach alpha=0.760 olarak bulunmuştur. Sürdürülebilir çevre ölçeği ise, toplamında 10 adet sorudan oluşmakta olup (Derman, 2013) 'ün çalışmasından ve güncel haberlerinden yararlanılarak ilkokul öğrencilerine göre uyarlanmıştır. Araştırma,deney ve kontrol guruplarına yapılan öntest-sontest Sonuçlarındaki stenen ve istenmeyen şıklar frekans analizi ile tespit edilmiş, açık uçlu soruların cevapları ise kodlanarak temalar oluşturulmuştur. xx Araştırmanın uygulama süreci 28 ders saatinde öğretim programının kazanımları dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan kontrol ve deney grubu öğrencilerinin kavram testi ön test puanları arasında anlamlı bir fark tespit edilmezken test puanları ortalamaları arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur(t=3.871; p=0.000<0.05). Deney grubunun ön test son test puan ortalamaları karşılaştırılmasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunurken (t=-5.277; p=0.000<0.05). Geleneksel yöntemle uygulama yapılan kontrol grubunda ön test son test aritmetik ortalamalar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(t=-2.938; p=0.006<0.05). Deney ve kontrol grubuna göre çevreye yönelik tutum genel ön test ortalamaları arasındaki fark istatistiksel açıdan (t=1.503; p>0.05) anlamlı bulunmazken; çevreye yönelik tutum genel son test puanları ortalamaları arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur(t=2.309; p=0.025<0.05). Deney grubu çevreye yönelik tutum genel ön test ile çevreye yönelik tutum genel son test ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunurken, kontrol grubu çevreye yönelik tutum genel ön test ile çevreye yönelik tutum genel son test aritmetik ortalamalar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sürdürülebilir çevre bilinci ölçeğinde öğrencilerin sürdürülebilir çevre bilinci düzeylerinin ön testlerde ortalama olarak düşük olduğu ancak yapılan çalışmalar sonrası sürdürülebilir çevre bilinç düzeyinde artış alduğu istenen cevaplara verilen frekansların artmasında görülmektedir. Deney gurubunda 10 sorudan 8 sorusunda ön test son test arasındaki fark anlamlı bulunurken, kontrol grubunda 10 sorudan 5 soruda anlamlı bir fark tesbit edilmiştir. Deneysel bir çalışma yapılan bu araştırmanın araştırmayı gerçekleştirenler tarafından doğrudan öğrencilere uygulamalı olarak gerçekleştirilmesi, etkinliklerin disiplinler arası bir yaklaşımla uygulanması bu alanda çalışan öğretmen, araştırmacı ve eğitim programlarını düzenleyenler açısından örnek teşkil etmektedir. İlkokul düzeyinde bu alanda daha çok tarama modelinde araştırmalar yer alırken, deneysel bir çalışmayla erken yaşlardaki çocuklarda ürdürülebilir çevre bilinci oluşturmak geleceğin yaşanabilir doğasının korunması açısından son derece önemlidir. Deneysel bir çalışma yapılan bu araştırmada çalışmanın amacına yapılan etkinlikler ile büyük ölçüde ulaşılmıştır. İlkokul düzeyinde deneysel bir çalışma yapmak bu konuda yapılan araştırmaların azlığından ve deneysel çalışmanın bu yaş seviyesine uygunluğundan dolayı da büyük bir önem taşımaktadırve örnek niteliğindedir. Sürdürülebilirlik kavramını çalışmasına alan tüm araştırmalara benzer adımlar atılarak yeni bulgulara ulaşılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir Çevre Bilinci, Çevre, Çevre ve İnsan, Çevre Eğitimi
Sucul sistemlerde ekolojik okuryazarlığa eko-stem yaklaşım
Çevre sorunlarını etkileyen pek çok etmen olmasına rağmen, önümüzdeki on yılda daha da hızlanması beklenen insan nüfusundaki fazla artış en önemli faktördür. Hızlı nüfus artışı gezegenimizin doğal kaynaklarını azaltmakta ve yaşanabilir ekosistemleri bozmaktadır. Tehlikede olan doğal kaynakların başında su gelmektedir. Türkiye'nin yıllık 450 milyar m3'lük yıllık yağış miktarı vardır. Bunun 69 milyar m3'ü yer altı sularını beslemekte ve sadece 28 milyar m3'ü dünyaya tatlı su kaynağı oluşturmak üzere dönmektedir. Yer altı sularının bir kısmı çatlaklardan sızarak buharlaşmakta ve ziyan olmaktadır. Günümüzde pek çok metot sızıntı sularını depolamak için kullanılmakta, toplanan suyun büyük bir kısmı da depoya ulaşmadan tekrar kaybolabilmektedir. Bu çalışmanın konusu , Payas Çınarlık Platosu'nda (yer: 36° 45'18,4 "N 36° 16'01,8" E) bir sızıntı suyun kullanılabilir hale getirilmesidir. Bu çalışma öğrencilerin Eko-STEM yaklaşım ile katılımı ve Payas Belediyesi imkanları ile gerçekleştirilmiştir. Eko-STEM; bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik disiplinlerinin günlük yaşam problemlerinin çözümünde kullanılırken ekolojinin de hassasiyetle gözetilmesi yaklaşımıdır. Adı geçen sızıntı suları toplama ve yerinde kullanılabilir hale getirmede kullanılan yöntem oldukça olumlu sonuç verdi ve saniyede ortalama 280 ml tatlı su elde edildi. Bu projenin gerçekleşmesi sırasında projeye katılan 159 öğrenciye "ekolojik okuryazarlık" eğitimi verilerek bilinçlendirme yapıldı. Ayrıca sızıntı suyun kazanılması ve çevresinin rehabilitasyonunun planlanması da Eko-STEM yaklaşım ile öğrenciler tarafından yapıldı. Daha yaşanabilir bir dünya için insanları eğitmeli ve önlemler almalıyız. Ekolojik okur yazar bir nesil yetiştirmeye ihtiyacımız var. Bu çalışmaları eğitim faaliyetleri içerisinde ele almak daha etkili olacaktır. AnahtarKelimeler : Ekolojik okuryazarlık, STEM, Eko-STEM yaklaşım , Sızıntı sular, Sürdürülebilirlik SayfaAdedi : 70 Danışman : Prof. Dr. Şükran ÇAKIR ARICA
Orman okulu eğitiminde ilk ve ortaokul öğrencilerine yönelik sanat etkinliklerinin geliştirilmesi
"Orman Okulu Eğitiminde İlk ve Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Sanat Etkinliklerinin Geliştirilmesi" isimli bu yüksek lisans çalışması Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Orman Fakültesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Bölümü'nde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 32 okul öncesi, 30 ilkokul ve 30 ortaokul öğrencisine Sanata Karşı Tutum Ölçeği ve Pedagojik Sanat Eleştirisi Yeterlilik Algısı Ölçekleri uygulanmıştır. Araştırmada orman okulu yaklaşımı temel alınarak geliştirilen sanat etkinliklerinin okul öncesi, ilkokul ve ortaokul düzeyindeki öğrencilerin sanata yönelik tutumları üzerindeki etkisini incelenmiştir. Veri toplama aracı olarak "Sanat Tutum Ölçeği" ve "Pedagojik Sanat Eleştirisi Yeterlilik Algısı Ölçeği" ön test ve son test şeklinde kullanılmış; ayrıca nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler ve gözlem formları ile desteklenmiştir. Elde edilen veriler SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiş; parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel testler uygulanmıştır. Bulgular, sanat etkinliklerinin tüm yaş gruplarında öğrencilerin sanata yönelik tutumlarını anlamlı düzeyde olumlu etkilediğini ortaya koymuştur. Özellikle doğal malzemelerle yapılan etkinliklerin çocukların dikkatini çektiği, estetik bakış açılarını geliştirdiği ve doğayla daha güçlü bağ kurmalarına yardımcı olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, bu tez çalışmasında sanat eğitiminin doğayla iç içe yürütüldüğü öğrenme ortamlarının yaygınlaştırılması ve müfredat içinde yer verilmesi önerilmektedir.
Okul öncesi öğretmenlerinin biyoçeşitliliğe ilişkin bakış açılarında öğretmenlik yaşantılarının rolü
Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin biyoçeşitliliğe ilişkin bakış açılarında öğretmenlik yaşantılarının rolünü araştırmaktır. Araştırmanın katılımcıları Van İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bir anaokulunda görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Verileri toplamak için yarı yapılandırılmış görüşmeler uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde nitel veri analizi kullanılarak içerik ve betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda okul öncesi öğretmenlerinin biyoçeşitliliğe ilişkin birçok kavram yanılgılarının olduğu, buna karşın biyoçeşitliliğe yönelik olumlu bakış açısına sahip odukları ortaya çıkmıştır.
Kimya öğretmen adaylarının yeşil kimya konusundaki görüşlerinin incelenmesi
Yeşil kimya kimyasalların zararlı etkilerini azaltıcı ve çevre kirliliği ölçüsünü azaltmak için gereksinimleri ortaya çıkaran kimyada oldukça yeni bir alandır. Bir başka deyişle, çevreye dost ürünler kullanılmasını ve sürdürülebilir enerjinin kullanılmasını amaçlayan bir daldır. Daha temiz bir dünya için bireylerin yeşil kimya konusunu bilmesi ve çevre üzerindeki katkılarının farkında olması gerekmektedir. Bu bireylerin yetiştirilmesinde kimya öğretmenlerinin rolü büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle geleceğin öğretmenleri olacak olan kimya öğretmen adaylarının yeşil kimya konusunda eğitilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, dört hafta süren yeşil kimya etkinliklerinin kimya öğretmen adaylarının yeşil kimya konusundaki gelişmelerine nasıl katkı sağladığını incelemektir. Çalışmanın çalışma grubu 2019-2020 eğitim- öğretim yılı güz döneminde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinde Kimya Öğretmenliği programının son sınıfında öğrenim gören 13 kimya öğretmen adayından oluşmaktadır. Bu çalışmada araştırma deseni olarak nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Yeşil kimya etkinlikleri probleme dayalı öğrenme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler yeşil kimya etkinlikleri uygulanmadan önce ve uygulandıktan sonra olmak üzere iki kez gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Görüşme formunda altı adet açık uçlu soru yer almaktadır. Çalışmadan elde edilen veriler içerik analizine tabii tutularak yeşil kimya teması altında kodlar belirlenmiştir ve belirli kategoriler altında birleştirilerek çalışmanın bulguları sunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre yeşil kimya konusunda verilen eğitim uygulamaları sayesinde öğretmen adaylarının yeşil kimyaya dair görüşlerinin olumlu yönde geliştiği sonucuna varılmıştır. Bulgulardan yola çıkılarak öğretmen adaylarına yeşil kimya konusunda kimya öğretmen eğitimi ders programlarında ders olarak okutulması ile kimya öğretmen adaylarının daha çevreci birer öğretmen olmalarında ve gelecekte yeşil kimya konusunda bilinçli bireyler yetiştirilmesinde katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Kentsel ve kırsal alanda yaşayan ilkokul öğrencilerinin çevre algılarının incelenmesi
Bu nitel çalışmanın amacı kırsal ve kentsel bölgelerde yaşayan ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin çevre, çevre kirliliği ve insanın çevreye olan etkisine ilişkin algılarını ortaya koymaktır. Öğrenciler arasındaki kentsel ve kırsal farklılığı ortaya koyabilmek için Kütahya il merkezi ve il merkez 2, bir ilçesi, bir kasabası ve köyünden birer okul olmak üzere toplam 5 ilkokul çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya, Kütahya ilinden belirlenen bu okullardan seçilen toplam 100 dördüncü sınıf öğrencisi ile katılmıştır. Veri kaynağı olarak, öğrencilerin zihin haritaları, çevre tanımlamaları, kompozisyonları ve çevre kirliliği ile ilgili resimleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler nitel araştırma tekniklerinden içerik analizi ve betimsel analiz teknikleri yardımıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgularda, •Öğrencilerin çevre ile ilgili 131 farklı kavram ürettiği ve bu kavramlarda daha çok çevrenin canlı ve cansız unsurlara atıf yaptıkları; •Çevre kavramına yönelik olarak yaptıkları tanımlamalarda canlı – cansız unsurlar ve/veya doğal – yapay unsurlara yer verdikleri; •İnsanların çevreye olan etkilerini olumlu ve olumsuz olmak üzere iki grupta inceledikleri ve •Çevre kirliliğine ilişkin çizdikleri resimlerde toplam 45 farklı öğenin olduğu ve kirlilik olarak en çok toprak kirliliğine (yere atılan çöpler) atıf yaptıkları gözlemlenmiştir.
Sosyal bilgiler derslerinde çevre ile ilgili konuların öğretimine ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri
İnsan ve çevre birbirleriyle daima etkileşim içindedir. İnsanların doğal kaynakları kullanarak yaptığı yapay çevre faaliyetleri sonucunda ne yazık ki doğal çevre çoğu zaman zarar görmektedir ve bu zarar yine insanlara olumsuz dönüş yapmaktadır. Çevre sorunlarının artması yaşam kalitesini ve canlı yaşamını tehdit etmektedir. Bu nedenle çevre sorununu en aza indirmek için çeşitli proje ve faaliyetler yapılmaktadır. Bunların yanı sıra en etkili yollardan biri ise eğitimdir. Çevre eğitimi öğrencilere birçok ders kapsamında verilmektedir fakat sosyal bilgiler dersi diğer derslerden farklı olarak doğayı koruma bilinci ve duyarlılığının yanı sıra tarihi, kültürel çevreyi de ele alarak çevre eğitimi hakkında geniş bir yelpaze sunmaktadır. Sosyal bilgiler dersi, geçmişten günümüze insan ve çevre etkileşimini konu edinir ve böylece çevre kavramının sosyal ve fiziki boyutunu incelemiş olur. Buradan yola çıkarak ders kapsamında çevre ile ilgili konularda çevre eğitimi veren sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevre eğitimi hakkında görüşleri oldukça önem teşkil etmektedir. Bu çalışmada sosyal bilgiler derslerinde çevre ile ilgili konuların öğretimine ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşlerini ortaya çıkarmayı amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Uşak merkezde ortaokullarda görev yapan 20 (kadın=10, erkek=10) sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplanması aşamasında sosyal bilgiler öğretmenlerine uygulanacak yarı yapılandırılmış görüşme formu sosyal bilgiler alanında uzman 3 akademisyenin görüşleri doğrultusunda hazırlanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanan veriler Microsoft Office Word dosyasına taşınarak veriler metin haline getirilmiş ve kodlama yöntemi uygulanarak betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgularda çevre ile ilgili konuları anlatırken öğrencilere kazandırılması düşünülen değerlerin duyarlılık, sorumluluk, vatanseverlik, dayanışma, yardımseverlik, bilimsellik, saygı, sevgi ve tasarruf değerleri olduğu görülmüştür. Kazandırılması düşünülen becerilerin ise; harita okuryazarlığı, çevre okuryazarlığı, mekânı algılama, araştırma, konum analizi, değişim ve sürekliliği algılama, gözlem, problem çözme, sosyal katılım, girişimcilik, iletişim, karar verme, tablo, grafik ve diyagram çizme ve yorumlama, zaman ve kronolojiyi algılama, eleştirel düşünme, empati, kanıt kullanma, iş birliği ve öz denetim becerileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ders içi yaşanan sıkıntılarda ise çoğunlukla ders saatinin yetersizliği görülürken katılımcıların önerileri doğrultusunda ders saatinin artırılması sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılardan bazılarının sivil toplum kuruluşlarına katılım sağladığı sonucuna ulaşırken hepsinin derslerinde Uşak ili üzerinden örnekler verdiği sonucuna varılmıştır.
6 yaş ve üzeri çocuk kitapları için sürdürülebilirlik kavramı çerçevesinde bir örnek uygulama
Sürdürülebilirlik son zamanlarda dünyada ve ülkemizde sıkça gündeme gelen bir konudur. Dünyanın sınırları, gelecek nesilleri de kapsayan sürdürülebilir bir yaşam düşüncesi giderek önem kazanmıştır. 1970'lerden beri Dünyada ve Türkiye'de sürdürülebilirlik ve çevre eğitimi konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Ancak bu konu uluslararası işbirliği ve hükümetler düzeyinde yürütülmeye çalışılsa da toplumda ortak bir kültüre dönüşmesi gerekmektedir. Dünyanın artan nüfusu ve tüketim gücü düşünüldüğünde insanoğlunun bireysel olarak konuya duyarlı bir yaklaşımda bulunması ve yaşam şeklini bu temeller üzerine oturtması gerekmektedir. Bu bağlamda çocukları da yaşadığımız çevreden ve toplumdan kopuk kabul edemeyiz. Bu çalışmada, sürdürülebilirlik kapsamındaki konulardan yola çıkılarak, resimli çocuk kitapları aracılığıyla çocukların da bu sürece dahil edilmesi hem çevresini tanıması hem de çevresel konulara duyarlılık geliştirecek bilgiye ulaşmasını sağlayacak kitaplar tasarlamak amaçlanmaktadır. "Okuma zevkini; ister yetişkin ister çocuk olsun sosyo-ekonomik çevre ve kültürel faktörler belirler. Çocuklar zihinsel, bedensel, çevresel vb. ihtiyaçları doğrultusunda bir okuma kültürü geliştirme eğilimindedirler" (Yavuzer, 2018, s.190). Sürdürülebilirlik kavramı da sosyal, ekonomik ve çevresel anlamda toplumları etkileyen en önemli konuların başında gelmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde sürdürülebilirlik kavramının gelişim süreci, tanımı, önemi ve değeri araştırılmıştır. Sürdürülebilirliğin önemi ve değeri başlığı altında dünyanın sınırları ve çevresel sorunlar, yenilenebilir enerji, geri dönüşüm ve sosyal kapsayıcılık konuları incelenmiştir. Dünyada ve Türkiye'de Sürdürülebilirlik ve Çevre eğitimi konularına değinilmiştir. Sürdürülebilir toplum yaratmak için çevre eğitiminin önemi, çocuklar ve çevre ilişkisi, ekolojik okur yazarlık başlıkları altında incelenmiştir. İkinci bölümde, çocukların bakış açısını anlamak ve hikaye kurgularken çocuklarla daha sağlıklı bir iletişim dili geliştirebilmek amacıyla bir hedef kitle belirlenmiş ve bu yaş grubundaki çocukların gelişimsel özellikleri detaylı bir biçimde incelenmiştir. Çocuk edebiyatında hikaye anlatımı başlığı altında konu, karakter yaratma, olay örgüsü, dil ve anlatım, ileti (ana fikir) gibi ana unsurların resimli çocuk kitaplarında nasıl olması gerektiği ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. 4-6 yaş dönemi çocuklar okul öncesi dönem olduğundan çocuk kitaplarında hikaye anlatımının edebi açıdan olduğu kadar resimleme ve görsel bir dil oluşturma açısından da önemli olduğu düşünülerek karakter geliştirme, tipografi, renk ve kullanılan teknikler, sayfa tasarımı gibi belli başlı unsurlar ele alınmıştır. Bir sonraki başlıkta ise çocuk kitaplarında ekolojik ayak izi kapsamında ele alınabilecek konular araştırılmıştır. Bunlar sürdürülebilirlik ile ilgili çocukların farkındalığını artırabilecek; karbon ayak izi, su ayak izi, gıda tüketimi, yenilenebilir enerji, geri dönüşüm ve nesnelerin yeniden kullanımıyla ilgili konulardan oluşmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde çocuk kitaplarında değerlendirme ölçütleri üzerine araştırma yapılmış ve buna göre sürdürülebilirlik kavramı üzerine farklı yayınevleri tarafından yayımlanmış kitaplar incelenmiştir. Seçilen kitaplar; ele alınan konular, edebi açıdan ve görsel anlatım dili bakımından daha önceki bölümlerde yapılan kuramsal çalışmalar doğrultusunda ele alınmıştır. Dördüncü ve son bölümünde sürdürülebilirlik kapsamında yenilenebilir enerji ve geri dönüşüm konuları seçilerek hikaye oluşturulmuş ve "Ece'nin Balon Yolculuğu" isimli kitap uygulaması tasarlanmıştır. Hikaye anlatımı, resimleme ve bütün olarak kitabın oluşum aşamaları incelenmektedir. Anahtar Kelimeler: İllüstrasyon, Çocuk, Resimli Çocuk Kitapları, Grafik Tasarım, Sürdürülebilirlik, Çevre, Çevre Eğitimi.
Çevre bilincinin yeşil ürün satın alma davranışı üzerindeki etkisi: Bursa örneği
Çevre kirliliği yirminci yüzyılın son çeyreğinden sonra üzerinde durulan konuların başında gelmektedir. Çevre kirliliğinin asgari düzeye düşürülmesi için gerek ülkemizde gerekse de diğer dünya ülkelerinde önemli adımlar atılmaktadır. İnsanlarda çevre bilincinin oluşturulması için çevreye karşı duyarlı tüketicilerin artırılmasına ve ürün satın alma aşamasında çevre dostu/yeşil ürünlere yöneltilmektedir. Benzer şekilde üretim yapan işletmeler de bu doğrultuda yeşil pazarlamaya doğru yönelmektedir. Çevreye karşı duyarlılığın tespiti ve bu doğrultuda pazarlama faaliyetlerinin şekillendirilmesi büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada öncelikle çevre bilinci ile ilgili konular olan çevre sorunları, toprak, su, gürültü vb. çevre kirlilikleri ile ilgili konulara yer verildikten sonra çevre etiği, çevre eğitimi, çevre eğitiminin amaç ve esaslarına, çevre koruma modellerine ve insan ile doğa arasındaki etkileşim ele alınmıştır. Son olarak yeşil pazarlama ile ilgili konulardan olan yeşil pazarlama stratejilerine, pazarlama karmasına, yeşil reklam, yeşil satın alma davranışı, yeşil işletmecilik ve işletmeleri yeşil ürün geliştirmeye yönelten sebepler üzerinde durulmuştur. Araştırmanın uygulama bölümünde ise, çevre bilincinin yeşil ürün satın alma davranışına olan etkisi Bursa ili örneği üzerinden ele alınmıştır. Araştırmaya katılım sağlayan kişilerin çevre bilinçlerinin yeşil ürün satın alma davranışı üzerinde pozitif etki olup olmadığı ve çevresel duyarlılık boyutlarının yeşil ürün satın alma davranışına etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Bu iki hipotez incelendiğinde, katılımcıların çevre bilinçlerinin yeşil ürün satın alma davranışı üzerinde etkisinin anlamlı ve zayıf bir etki söz konusu iken, çevresel duyarlılık boyutlarının yeşil ürün satın alma davranışı üzerinde pozitif yönlü anlamlı bir etkinin olmadığı saptanmıştır.
Belgesel temelli artırılmış gerçeklik uygulamalı çevre eğitiminin etkililiği üzerine bir çalışma
Bu çalışmada, belgesel temelli artırılmış gerçeklik uygulamalarına dayalı çevre eğitiminin eleştirel düşünme boyutlarına ve çevre sorunlarında fen okuryazarlığına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Karma yöntemde desenlenen araştırmanın çalışma grubunu, 118 ortaöğretim onuncu sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel kısmında ön test, son test kontrol gruplu deneysel desen, nitel kısmında ise durum çalışması benimsenmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgiler Formu, Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği, Çevre Sorunlarında Fen Okuryazarlığı Testi, Çevre Sorunlarında Eleştirel Düşünme Becerileri Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Nicel veriler için betimleyici istatistikler, ki-kare, güvenirlik, t testi, kovaryans, korelasyon ve regresyon analizlerine başvurulmuştur. Nitel veri analizinde betimsel ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, belgesel temelli artırılmış gerçeklik uygulamalı çevre eğitiminin eleştirel düşünme eğilimini, eleştirel düşünme becerilerini ve çevre sorunlarında fen okuryazarlığını arttırdığını göstermektedir. Ayrıca, yapılan regresyon analizi sonucunda eleştirel düşünme eğilimi ile eleştirel düşünme becerilerinin çevre sorunlarında fen okuryazarlığının %50'sini yordadığı tespit edilmiştir. Belgesel temelli artırılmış gerçeklik uygulamalı çevre eğitiminin, çevreye yönelik empatiyi arttırmada daha başarılı olduğu belirlenmiştir. Katılımcılar, artırılmış gerçeklik uygulamalarının motivasyona, öğrenmeye ve çevreye ilişkin katkılar sağladığını belirtmiştir.
İlköğretim programlarının sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından, çevre eğitimi ve iklim değişikliği boyutunda incelenmesi
Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığının (MEB), Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB) tarafından 19.01.2018 tarihli ve 11 sayılı kararıyla kabul edilen 2018-2019 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanan ilköğretim programlarının iklim değişikliği ve sürdürülebilir çevre eğitimi açısından incelenmesi ve ilköğretim programlarının Birleşmiş Milletler (BM) 2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri ile ne kadar uyumlu olduğunun ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. 2018-2019 İlköğretim programlarının incelenmesi ile ulaşılan veriler, içerik analizine tabi tutulmuştur. Öğrencilere okutulacak zorunlu dersler incelendiğinde, sürdürülebilir çevre eğitimi adı altında bir derse rastlanmamıştır. Ancak zorunlu derslerden Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler derslerinde farklı ünite ve öğrenme alanları içerisinde iklim değişikliği ve sürdürülebilir çevre eğitimine ilişkin özel amaçlar, beceriler, değerler ve kazanımlarda yer aldığı belirlenmiştir. Hayat bilgisi dersindeki öğrenci kazanımları incelendiğinde, 1. sınıf düzeyinde %18,87 oranında, 2. sınıf düzeyinde %22,0 oranında, 3. sınıf düzeyinde ise %20,0 oranında, Fen Bilimleri dersine ait kazanımlar incelendiğinde ise 3. sınıf düzeyinde %41,67 oranında, 4. sınıf düzeyinde %32,61 oranında, 5. sınıf düzeyinde %22,22 oranında, 6. sınıf düzeyinde %8,47 oranında, 7. sınıf düzeyinde %11,94 oranında, 8. sınıf düzeyinde %32,79 oranında, Sosyal Bilgiler dersine ait kazanımlar incelendiğinde ise 4. sınıf düzeyinde %24,24 oranında, 5. sınıf düzeyinde %18,18 oranında, 6. sınıf düzeyinde %8,82 oranında, 7. sınıf düzeyinde %6,45 oranında sürdürülebilir çevre eğitimi içerikli kazanım olduğu belirlenmiştir. 2018-2019 öğretim programları, BM 2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından incelendiğinde ise; zorunlu derslerden Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük derslerinin bazı kazanımlarının, bazı sürdürülebilir kalkınma hedefleri ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir.
Ortaokul öğrencilerinde çevre sorunlarına karşı farkındalık oluşturmaya yönelik bir eylem araştırması
Çevre sorunlarını önlenmesi konusunda yapılması gerekenlerin başında, erken dönemde çocuklara verilmesi gereken çevre eğitimi gelmektedir. Okullarda eğitim süreçlerinde öğrencilerin çevreye karşı olumlu tutumlarının geliştirilmesi, bilinç düzeyinin arttırılması sağlıklı bir çevre ve toplumun geleceği açısından önemli bir konudur. Çevre sorunlarının önlenmesinde, çevre konusunda eğitimin önemli bir etkisinden bahsedilebilir. Çevre eğitimi, bireylerin çevre konusunda bilgilendirilmesini, bilinçlendirilmesini, farkındalık geliştirmesini ve çevreyi korumasını içermekte ve bireylerde bu yönde davranışlar oluşturmayı hedeflemektedir. Bu çalışma ortaokul dönemindeki öğrencilerinin çevreye yönelik bakış açılarının olumlu yönde bir değişme yaratmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, mevcut durum tespit edilerek hazırlanan bir eylem planının uygulanması şeklinde yürütülmüş, araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Mersin ili Toroslar ilçesinde bulunan bir kamu ortaokulunda 12-13 yaş aralığında 7. sınıf öğrencisi olan 18 kız ve 12 erkek öğrenciden oluşturulmuştur. Katılımcıların çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarını geliştirmek amacıyla uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmanın alt problemlerine uygun olarak araştırmacı tarafından hazırlanan bir anket formu ve günlük formları kullanılmış, kullanılan formlardan elde edilen verilerin analizi, eylem araştırmasında kullanılan veri analiz yöntemlerinden biri olan betimsel çözümleme ile yapılmıştır Anahtar Kelimeler: Çevre, Çevre sorunları, Çevre eğitimi, Çevre Bilinci Danışman: Doç. Dr. Mehmet Tahir KARABOĞA, Mersin Üniversitesi/Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Bölümü, Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı, Mersin.
Fen bilimleri öğretmenlerinin yaygın çevre eğitimi hakkındaki görüşleri ve yaygın çevre eğitiminin çevre bilinci üzerine etkisinin araştırılması
Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin yaygın çevre eğitimi hakkındaki görüşlerini araştırmak ve yaygın çevre eğitiminin çevre bilinci üzerine etkisini ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Aksaray iline bağlı devlet ortaokullarında görev yapan 43 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada, zayıf deneysel desenlerden statik grup karşılaştırmalı desen (sontest denkleştirilmemiş gruplu desen) kullanılmıştır. Fen Bilimleri öğretmenlerinin yaygın çevre eğitimi hakkındaki görüşlerini belirlemek için görüşme formu uygulanmıştır. Elde edilen veriler tablolar halinde görselleştirilip yorumlanmıştır. Yaygın çevre eğitimi faaliyetlerine katılan öğretmenler deney grubu, katılmayan öğretmenler ise kontrol gurubu olarak kabul edilmiştir. Uygulanan görüşme formunun ilk bölümü olan "çevre bilgisi-bilinci- duyarlılık düzeyleri" bölümünden alınan puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık olup olmadığı non-parametrik testler ile tespit edilmiştir. Fen Bilimleri öğretmenlerinin yaygın çevre eğitimine katılmalarının çevre bilinci düzeylerine olumlu etkide bulunduğu tespit edilmiştir. Yaygın çevre eğitimine katılan öğretmenlerin okul içi ve okul dışı çevre etkinliklerine daha fazla önem verdiği tespit edilmiştir. Yaygın çevre eğitimini alan öğretmenlerin çevre sorunları ve çevre korunması hususunda daha duyarlı davrandıkları belirlenmiştir. Öğretmenler, yaygın çevre eğitimine ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir. Görüşme formundaki maddelere verilen cevaplar incelendiğinde çevre eğitimi konusunda öğretmen eksikliklerinin ve ihtiyaçlarının olduğu desteklenmektedir.
Fen bilimleri ders kitaplarındaki çevre sorunları ve çözüm önerileri
Bu çalışmada, fen bilimleri ders kitaplarında hangi çevre sorunlarına ve çözüm önerilerine yer verildiğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi fen bilimleri ders kitaplarıdır. Kitapta, çevre sorunu ve çözüm önerisi için yazılan yazılar içerik analizi ile incelenmiştir. Ders kitaplarında çevre sorunları ve çözüm önerileri üçüncü sınıfta çöp-atık, neslin yok olması ve kirlilik; dördüncü sınıfta atıkların ayrıştırılmaması, ışık-ses-su-çevre kirliliği ve atık su ve artan besinler; beşinci sınıfta biyolojik çeşitlilik, atık, insan-çevre ilişkisi ve yıkıcı doğa olayları; altıncı sınıfta hava-gürültü kirliliği, soba bacasının yanlış kullanımı; yedinci sınıfta evsel katı-sıvı atık; sekizinci sınıfta hava kirliliği ve küresel iklim değişikliği temaları olarak bulunmuştur. En çok sayıda tema dördüncü ve beşinci sınıftadır. En az sayıda tema yedinci sınıftadır ancak evsel katı atık için verilen çözüm önerileri evsel sıvı atık çözüm önerilerinden sayıca daha fazladır. Altıncı sınıfta ise yine tema sayısı azdır. Çevre sorunları ve çözüm önerileri birebir karşılaştırıldığında bazı çevre sorunlarına karşı çözüm önerilerine yer verilmediği gözlenmiştir. Çözüm önerileri sorunla birebir ilişkili bulunamamıştır. Temalar karşılaştırıldığında ilkokulda daha az, ortaokulda daha fazla sayıda yer almaktadır. İlkokul düzeyinde üçüncü ve dördüncü sınıf olmak üzere iki kitap incelendiğinden ortaokul olarak ise 5-8. sınıf olarak dört adet kitap incelendiğinden dolayı ortaokulda daha fazla sayıda çevre sorunu ve çözüm önerisi teması ile karşılaşılmaktadır. Neslin yok olması temasına ilkokulda bahsedilirken ortaokulda bahsedilmemiştir. Ortaokulda da küresel iklim değişikliği, insan-çevre ilişkisi, yıkıcı doğa olayları de soba bacasının yanlış kullanımından bahsedilmiştir, bu temalar ilkokulda yer almamaktadır. Bu sonuçlar çevre sorunları ve çözüm önerilerinin ders kitaplarında sarmal program olarak düzenlenemediğini göstermektedir. Çalışmanın ilgili araştırmacı ve eğitimcilere yardımcı olması beklenmektedir.
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sıfır atık politikasına ilişkin tutumlarının ve davranış algılarının incelenmesi
Bu çalışmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sıfır atık politikasına yönelik tutum ve davranış düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen 27 maddeden ve üç alt boyuttan oluşan 5'li likert tipi tutum ölçeği ile yine 27 maddeden ve beş alt boyuttan oluşan 5'li likert tipi davranış algısı ölçeği kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Türkiye'de 28 üniversitede sosyal bilgiler öğretmenliği ana bilim dalında 1, 2, 3 ve 4. sınıfta öğrenim gören 488 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışmadaki verilerin analizinde istatistik programından yararlanılmıştır. Veri analizi kapsamında, değişkenlerin (cinsiyet, yaş, öğrenim görülen üniversite, sınıf düzeyi ve çevre eğitimi ile ilgili ders alma durumu) frekans dağılımları, betimsel istatistikleri, ölçeğin normal dağılım durumları, değişkenler ile sıfır atık politikasına yönelik tutum ve davranış düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemek üzere t-testi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve Spearman korelasyon analizi yapılmıştır. Sonuç olarak sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sıfır atık politikasına yönelik tutum ve davranış düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tutum düzeylerinin, cinsiyete ve çevre eğitimi ile ilgili ders alma durumuna göre farklılaştığı, öğrenim görülen üniversiteye ve sınıf düzeyine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Yine çalışma kapsamında sosyal bilgiler öğretmen adaylarının davranış düzeyleri, çevre eğitimi ile ilgili ders alma durumuna göre farklılaştığı, cinsiyete, öğrenim görülen üniversiteye ve sınıf düzeyine göre farklılaşmadığı tespit edilmiş olup ayrıca katılımcıların sıfır atık politikasına yönelik tutumları ile davranış düzeyleri arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Gamified-integrated STEM: Exploring 8th grade students'problem-solving skill perceptions and critical thinking dispositions about global climate change
Gamified-integrated STEM is one of the techniques that combines integrated STEM stages with gamification elements and can engage individuals in climate change communication (Rajanen & Rajanen, 2019). The main purpose of this study is to investigate gamified-integrated STEM-based instruction on global climate change causes a significant change in 8th-grade students' perceptions of problem-solving skills, critical thinking dispositions, and climate change views. In this quasi-experimental study, the sample consisted of sixty-nine 8th grade students from a public school in Turkey. Three classes of twenty-three participants each were named as the traditional group, experimental group 1 (integrated STEM group), and experimental group 2 (gamified-integrated STEM group). The data was collected in the 2022-2023 academic year. Problem-solving skill perceptions scale, critical thinking disposition instrument, and interviews were used to examine the research questions. According to the findings of the study, statistically significant differences were found between the pre & post-test scores of both scales in the lessons taught with gamified-integrated STEM instructional design compared to the other groups. When all groups were compared, the highest difference was found between the gamified-integrated STEM group and the control group. In addition, when taking the students' views on global climate change, it was found that the students in the gamified-integrated STEM group had higher levels of hope about global climate change and a desire to take action. The results revealed that gamified-integrated STEM activities on global climate change could be used, especially in subjects considered difficult to learn. It is expected that the results obtained from this research will create an opportunity for improving global climate change education within the scope of gamified-integrated STEM education.
Sosyal ve duygusal öğrenme destekli su eğitiminin ortaokul öğrencilerinin sosyal ve duygusal öğrenme becerilerine etkileri
Bu çalışmanın amacı sosyal duygusal öğrenme destekli su eğitiminin ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin sosyal duygusal öğrenme becerileri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı gömülü karma desende tasarlanmıştır. Çalışma, 2024-2025 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Aydın ili merkezinde bir ortaokulda gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın katılımcıları yedinci sınıfta öğrenim gören 88 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında sosyal duygusal öğrenme (SDÖ) destekli su eğitimi grubu, su eğitimi grubu ve geleneksel su eğitimi (kontrol) grubu oluşturulmuştur. Çalışmanın nicel verileri Ergenlerde Sosyal Duygusal Öğrenme Ölçeği (ESDÖÖ; Totan, 2018) ile toplanmıştır. Nitel veriler ise iki deney grubundan seçilen öğrencilerle gerçekleştirilen bireysel görüşmelerle elde edilmiştir. Çalışmanın nicel verileri kovaryans analizi (ANCOVA) ile SPSS.25 paket programında analiz edilmiştir. Nitel veriler ise betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Çalışmanın nicel boyutunda elde edilen bulgular su eğitimi etkinliklerine sosyal duygusal öğrenme boyutlarının dahil edildiği SDÖ destekli su eğitimi grubu öğrencileri ile su eğitimi ve geleneksel su eğitimi grubu öğrencileri arasında sosyal duygusal öğrenme boyutlarının tamamında SDÖ destekli su eğitimi grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık ortaya çıkarmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda elde edilen bulgular ise SDÖ destekli su eğitimi grubu öğrencilerinin, su eğitimi grubu öğrencilerine kıyasla SDÖ becerilerinde daha yüksek düzeyde olumlu değişimler yaşadığını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma ile su eğitimi uygulamalarına SDÖ boyutları eklendiğinde öğrencilerin öz farkındalık, öz yönetim, sosyal farkındalık, ilişki ve sorumlu karar alma becerilerinin daha etkili bir şekilde geliştiği sonucuna varılmıştır.
Fen bilimleri eğitiminde STEM, üstbiliş, probleme dayalı öğrenme ve çevre eğitimi ile ilgili yapılan bilimsel çalışmaların bibliyometrik analizi
FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİNDE STEM, ÜSTBİLİŞ, PROBLEME DAYALI ÖĞRENME VE ÇEVRE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ YAPILAN BİLİMSEL ÇALIŞMALARIN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ Çınar, E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilgisi Eğitimi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Adem Özdemir, Aydın, 2024, Amaç: Bu çalışmada, fen eğitimi alanındaki STEM, üstbiliş, probleme dayalı öğrenme ve çevre eğitimi konularında Web of Science (WoS) veri tabanında indekslenen çalışmaların bibliyometrik analizleri yapılmıştır. Çalışmanın amacı, bu konulardaki yayın sıklığını, anahtar kelimeleri, atıf alan yazarları, öncü ülkeleri ve yayınları, dil çeşitliliği ve öncü kurumları belirlemektir. Bu analizler, ilgili araştırmacılara sayısal veriler sunarak gelecek çalışmalara ışık tutmayı amaçlamaktadır. Materyal ve Yöntem: Bu çalışmanın yöntemi bibliyometrik analizler üzerine odaklanmıştır ve WoS (Web of Science) veri tabanındaki bilimsel çalışmaların incelenmesine dayanmaktadır. İşlenen bibliyometrik yöntemler arasında kaynakça analizi, ortak atıf analizi, kaynakça eşleştirmesi, ortak yazar analizi ve ortak kelime analizi gibi temel teknikler bulunmaktadır. Bu programlar, büyük veri setleri üzerinde ağlar oluşturarak görselleştirmeyi sağlar ve elde edilen haritaların bulgularını aranabilir hale getirir. Sonuç olarak, bu yöntemler araştırmacılara bilimsel çalışmaların popülerliği, ilişkileri ve eğilimleri hakkında değerli bilgiler sunar ve disiplinler arası bilgi paylaşımına katkıda bulunur. Bulgular: 2003-2023 yılları arasında Web of Science veri tabanında yer alan STEM ile ilgili 252, üstbiliş ile ilgili 37, probleme dayalı öğrenme ile ilgili 25 ve çevre eğitimi ile ilgili 49 yayının; yıllara göre dağılımı, anahtar kelimeleri, yazarların yayın sayısı, yayınların atıf sayısı, dergilerin yayın sayısı, kurumların yayın sayısı, ülkelerin yayın sayısı ve yayınlarda kullanılan dillerin eğilimleri sosyal ağ analizi yöntemi ile görselleştirilerek incelenmiştir. Sonuç: Araştırmanın birinci alt problemine göre, 2003-2023 yılları arasında STEM, üstbiliş, probleme dayalı öğrenme ve çevre eğitimi alanlarında yapılan çalışmalarda genel bir artış eğilimi gözlenmektedir ve özellikle 2018-2023 yılları arasında belirgin bir artış yaşanmıştır. İkinci alt problemin sonuçlarına göre, "STEM education" (STEM eğitimi), "metacognition" (üstbiliş), "problem-based learning" (probleme dayalı öğrenme) ve "environmental education" (çevre eğitimi) anahtar kelimelerinin bu alandaki çalışmalarda sıkça kullanıldığı belirlenmiştir. Üçüncü alt probleminde, bazı yazarların birden fazla yayına sahip olduğu ve bazılarının ise yayın sayılarının eşit olduğu görülmüştür, Türkiye'den ise her alt problemde en az bir yazar bulunmaktadır. Dördüncü alt probleme ait çalışmalarda atıf sayıları incelenmiş ve bazı yazarların tek bir yayını olmasına rağmen öncü rol oynadığı görülmektedir. Beşinci alt probleme göre, dergilerin yayın sayıları bakımından farklılık gösterdiği ancak "Education Sciences" gibi dergilerin öncü dergiler olduğu belirlenmiştir. Altıncı alt problemde, ülkelerin yayın sayıları incelenmiş ve üstbiliş alanında İspanya'nın, diğer alanlarda ise ABD'nin öncü ülke olduğu ortaya çıktığı görülmektedir, Türkiye genellikle üçüncü sıradadır. Yedinci alt probleme göre, konu alanları ile ilgili farklı üniversitelerin ön plana çıktığı görülmekte ve Türkiye'den "Gazi Üniversitesi", "Hacettepe Üniversitesi" ve "Aksaray Üniversitesi" gibi kurumların en çok yayına sahip olduğu görülmüştür. Sekizinci alt probleme göre ise, İngilizce dilinin bu alandaki çalışmalarda önde gelen dil olduğu, İspanyolca'nın ikinci sırada ve Türkçe'nin üçüncü sırada yer aldığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Fen Eğitimi, STEM, Üstbiliş, Probleme Dayalı Öğrenme, Çevre Eğitimi, Bibliyometri, Web of Science
Duygusal zekâ temalı etkileşimli ortamın ortaokul öğrencileri üzerindeki etkileri ve ortam hakkında öğrenci görüşleri
Bu araştırma ile duygusal zekâ destekli çevre eğitim yazılımının öğrenme süreçlerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak geleneksel metotlarla çevre eğitimi verilen kontrol grubu oluşturulmuş ve böylece duygusal zekâ destekli çevre eğitiminin etkisinin daha net belirlenmesi amaçlanmıştır. Nicel ve nitel yöntemlerin beraber kullanıldığı karma yöntemde olan araştırma, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel modeldedir. Nicel verilerin toplanmasında çevresel davranış, çevresel tutum, çevre başarı testi ve Bar-On duygusal zekâ ölçeği çocuk ve ergen formu (EQ-i(YV)) ölçekleri, nitel verilerin toplanmasında ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi Hatay ili Kırıkhan ilçesinde 5.sınıfta öğrenim gören 56 deney grubu ile 52 kontrol grubu öğrencisinden oluşmuştur. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi SPSS.25 programında analiz edilmiştir. Verilerin yorumlanmasında Betimsel İstatistikler, Bağımsız Gruplar t Testi, Kovaryans analizi, Korelasyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda deney grubunun duygusal zekâ, çevresel davranış, çevresel akademik başarılarında anlamlı değişimler olduğu belirlenirken çevresel tutum puanlarında anlamlı bir değişim saptanmamıştır. Ayrıca çevresel tutum ile çevresel davranış arasında, çevresel davranış ile duygusal zekâ arasında, çevresel tutum ile duygusal zekâ arasında, çevresel akademik başarı ile çevresel tutum arasında anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Öğrenci görüşlerinden elde edilen bulgulara göre ise çevre eğitim yazılımının eğitim sürecini kolaylaştırdığı, dersi eğlenceli hale getirerek derse ilişkin motivasyonu artırdığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Çevre eğitimi, bilgisayar destekli eğitim, duygusal zekâ
Muğla kenti çevre eğitimi açısından sürdürülebilirliğin neresinde?: Menteşe örneği
Hızlı kentleşme ve aşırı nüfus artışının yol açtığı çevre bozulması kent yaşamının sürdürülebilirliğini ciddi ölçüde tehdit etmektedir. Kentleşmenin çevre üzerinde yarattığı bu tahribat sürdürülemez bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Ekosistemde bir bütün olan kent ve kır yaşamının sürdürülebilir hale gelmesi, ilgili bütün tarafların sürdürülebilir pratiklerin yaygınlaşması yönünde bilinçlendirilmeleriyle mümkün olabilir. Kent yaşamını sürdürülebilir hale getirmeye yönelik dünyanın çeşitli yerlerinde sürdürülebilir kent politikaları geliştirilmekte ve hayata geçirilmektedir. Bu politikaların arkasında kent yaşamını, sürdürülebilir pratiklerin doğaya uygunluk, yeterlik, verimlilik, katılım ilkelerine uygun şekilde tasarlama fikri yatmaktadır. Kent yaşamında gıda, giyim, ısınma, barınma, ısınma, barınma, enerji ve elektrik, temizlik, kozmetik, sağlık, eğlence, dinlenme, eğitim, kültür, spor, ulaşım, tarım, çiftçilik gibi gündelik tüketim ihtiyaçlarıyla ortaya çıkan sürdürülebilir pratikler, sürdürülebilir kent dönüşümünün gerçekleşmesinde etkin rol almaktadır. Gündelik yaşam sürecinde toplumun şimdiki ihtiyaçları karşılanırken, kendisinden sonraki nesillerin de ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan sürdürebilecekleri bir dünya bırakmak, canlılığın kesintiye uğramadan devamını sağlamak, azalan kaynakların yerine koymak, yenilenebilir kaynaklar kullanmak, yeni kaynakların üretilmesini sağlamak büyük önem arz etmektedir. Bir başka ifade ile tüketim ihtiyaçlarının ve kente yapılacak yatırımların mutlaka çevre ile uyumlu olması, çevrenin korunması, sürdürülebilir pratiklerin uygulanması gerekmektedir. Kenti, canlıların kendi aralarında ve cansız çevreleriyle ilişkilerini bir düzen içinde yürüttükleri fiziksel, kimyasal ve biyolojik bir sistem olan ekosisteme benzettiğimizde ve ekosistem gibi kentin de bir dengesi olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda, bu hassas dengenin bozulmadan korunabilmesi gerektiğinin bilincinde olmalıyız. Kentin dengesini korumak, dengeyi bozmada başrol oynayan insanların alacağı önlemlerle ortadan kalkabilir. Bu noktada altını çizmek gerekir ki, çevreyi korumak herkesin işidir, sürdürülebilir kentleşmede çevre bilincine sahip tüketicilerin olması önemlidir. Bu bilinç ise tüketicilere çevre eğitimi ile kazandırılabilir. Kısacası sözü edilen sürdürülebilir pratiklerin yaygınlaşması büyük ölçüde toplum tarafından benimsenmesi ve toplumsal katılımın sağlanmasına bağlıdır. Bu noktada sürdürülebilir pratiklerin yaygınlaşabilmesi için kent sakinlerine, yerel yönetim yetkililerine, uzmanlara, Sivil Toplum Kuruluşlarına (STK) ekonomik, sosyal, çevresel boyutlarda önemli görevler düşmektedir. Buradan hareketle Menteşe'nin çevre eğitimi açısından sürdürülebilirliğin neresinde olduğunun araştırıldığı bu araştırma, durum çalışması niteliğinde tasarlanmıştır. Bu sebeple Menteşe'de kent yaşamının "enerji tedariği", "gıda tedariği", "ulaşım", "geri dönüşüm" ve "toplumsal katılım" durumu incelenmiştir. Literatürden elde edilen veriler ışığında, belirtilen beş boyutta "sürdürülebilir kent modeli" geliştirilmiştir. Modelin geliştirilmesinde parametreler ve bu parametrelere bağlı sürdürülebilir pratikler tayin edilmiş, beş boyutta da "teşvik ve eğitim" ortak parametre olarak belirlenmiştir. Araştırmanın evrenini Muğla kenti merkez Menteşe ilçesi oluştururken, araştırmanın örneklemini ise Muğla merkez Menteşe ilçesinde kurumsal açıdan kent yaşamında ele alınan konularla doğrudan ilgili yerel yönetimler, mahalli idari birimler; toplumsal alan açısından STK'lar (Sivil Toplum Kuruluşları), dernekler, kurum-kuruluşlar, oda, birlik temsilcileri ve sürdürülebilir pratiklere ilişkin toplumsal algı ve kabulü yansıtacak çeşitli toplumsal katmanlardaki bireyler oluşturmaktadır. Veriler, "literatür taraması", "derinlemesine görüşme", "anket", "yerinde gözlem" ve "doküman analizi" türünde araştırmacının geliştirdiği nitel ve nicel veri toplama araçları ile toplanmıştır. Nitel veriler, geliştirilen "sürdürülebilir kent modeli"nde belirlenen parametreler ve sürdürülebilir pratikler üzerinden içerik analizi ile çözümlenmiş, nicel verilerin analizinde istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ışığında Menteşe kentinde çevre eğitimi açısından sürdürülebilirliğe yönelik pratiklere yer verildiği görülmüştür. Sonuçlar, geliştirilen "sürdürülebilir kent modeli" kapsamında değerlendirildiğinde, Menteşe'de "enerji tedariği" boyutunda merkezi yönetim, yerel yönetim ve STK'lar açısından yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına dönük çevre eğitim faaliyetlerinin yer aldığı görülmüş, hane halkının (yerel kamuoyunun) çoğunluğunun enerji tasarrufu konusunda çevreye karşı duyarlı olduğu tespit edilmiştir. Menteşe'de rüzgar, güneş, biyogaz, biyokütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının olduğu, jeotemal enerjiye dönük projelerinin de gündemde yer aldığı tespit edilmiştir. "Gıda tedariği" boyutunda yine merkezi yönetim, yerel yönetim ve STK'lar açısından yerel çeşitlilik, doğal üretim ve yetiştiricilik parametrelerine bağlı olarak çevre eğitimine yönelik teşvik ve eğitim uygulamalarının yer aldığı görülmüştür. Bu noktada gerek üretici gerekse tüketiciler açısından medya, broşür, resim, afiş ile STK ve yerel yönetimler kanalıyla çevre eğitimine yer verildiği sonucu ortaya çıkmıştır. Menteşe'de organik tarımın yapılması, yerel tohumun kullanılması yönünde çiftçinin teşvik edilmesi, tarımsal ve hayvansal üretimin yönlendirilmesi, "Muğla çam balı" gibi yerel ürünlerin coğrafi işaretini alması, bu noktada izleme ve denetim mekanizmalarına yer verilmesi, yerel gıdalar ve yerel pazarların olması, yerel kamuoyu genelinin sebze ve meyveleri mevsiminde tüketmeye özen göstermesi sürdürülebilir kentleşmede gıdaya yönelik pratiklerdendir. Öte yandan "ulaşım" boyutunda ise yerel kamuoyunun çoğunluğunun Menteşe'de kolaylıkla yaya ulaşımını sağlayabildiklerini ifade etmesine rağmen, ulaşım açısından otomobili tercih ettiği sonucu ortaya çıkmıştır. STK ve yerel yönetimlerin Menteşe'nin daha sürdürülebilir bir kent olabilmesi açısından yayalaştırmaya ve bisikletli ulaşıma yönelik faaliyetlerinde çevre eğitimine yer verdiği görülmüştür. Kentte peyzajlandırma yapılarak yayalaştırma ve bisikletli ulaşım açısından teşvik sağlanması, bisiklet park üniteleri, bisiklet evi, bisiklet rota tabelalarının olması, yük aktarma merkezinin olması sürdürülebilir kentleşmeye dönük ulaşım pratiklerindendir. Menteşe'nin daha sürdürülebilir bir kent olabilmesi yönünden "geri dönüşüm" boyutuna yönelik atıkların toplanması ve ayrıştırılması, erişimi, yönetimi ve denetimi parametrelerine ait pratiklerin hayata geçirildiği tespit edilmiş, bu noktada Menteşe'de yaşayan yerel kamuoyu geneline, yerel yönetimler ve ilgili STK'lar tarafından çevre eğitimi verildiği tespit edilmiştir. Atıklar için geri dönüşüm sepetleri, atıkların düzenli depolama sahasında bertaraf edilmesi, eşya tamirat atölyelerinin olması, "el ele butik"te ihtiyaç sahiplerine ikinci el eşyaların ulaştırılması, yeşil alanların arıtılmış su ile sulanması gibi su yönetiminin sağlanması, Menteşe'de yerel kamuoyunun genelinin yenisini almak yerine eskiyen ya da bozulan eşyalarını tamir etmeyi tercih etmesi Menteşe'deki sürdürülebilir pratiklerdendir. Son olarak "toplumsal katılım" açısından ise Menteşe'de birçok sayıda STK olduğu ve çevre grubu olmayan STK'lara çevre grubu oluşturmaları yönünde faaliyetler yapıldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Yerel kamuoyunun STK'lara katılım sağlamadığı, ve yerel kamuoyu genelinin kent yaşamı ile ilgili konularda görüşlerinin alınmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Fakat öte yandan Menteşe'de çevre eğitimine yönelik festivallere, şenliklere, etkinliklere yer verilmesi, kamu alanlarının, yeşil alanların, parkların olması da toplumsal katılımın sağlanabilmesi açısından sürdürülebilir kentleşmeye dönük faaliyetlerdendir. Ulaşılan bulgular ışığında, Menteşe'nin sürdürülebilir kent olabilmesi açısından"enerji tedariği", "gıda tedariği", "ulaşım", "geri dönüşüm" ve "toplumsal katılım" boyutlarında yerel yönetim, merkezi yönetim, STK'lar açısından çevre eğitimi faaliyetlerine yer verildiği görülmüştür. Menteşe'de yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik projelerin yer alması, gıda boyutunda kooperatifleşmeye gidilmesi, ulaşım boyutunda yayalaştırma ve bisikletli ulaşıma yönelik pratiklerin yer alması, geri dönüşüm boyutunda atık yönetimi ve bertarafının sağlanması, toplumsal katılım boyutunda hane halkının bir araya gelebileceği kültür evinin olması, sivil gücün sağlanması, tarihi binaların korunması yönüyle sürdürülebilir pratiklerin belirli ölçülerde hayata geçtiği söylenebilir; ancak Menteşe'de henüz kendi enerjisini üreten binaların yaygın olmaması, bisikletli ve yaya ulaşımın ve toplu taşımanın otomobile göre daha az tercih edilmesi, toplumsal katılım açısından örgütlükten çekinmenin ve yerel kamuoyu genelinin kent yaşamı ile ilgili konularda görüşünün alınmaması sürdürülebilir kent yaşamının gereklerinin karşılanmadığını göstermektedir. Menteşe'deki çevre eğitim faaliyetlerinin artırılmasının, Menteşe'nin sürdürülebilir kentleşme sürecini hızlandıracağı düşünülmektedir. Bu araştırma Menteşe kenti için uygulanmış olup, birden fazla kentte gerçekleştirilerek karşılaştırmalı bir araştırma yapılabilir. Geliştirilen "sürdürülebilir kent modeli" farklı boyutlarla zenginleştirilebilir.