Ferrokrom ark fırın baca tozunun çevresel karakterizasyonu ve stabilizasyonu

ÖZETYÜKSEK L SANS TEZFERROKROM ARK FIRIN BACA TOZUNUN ÇEVRESEL KARAKTER ZASYONUVE STAB L ZASYONUÜlkü BULUTFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüÇevre Mühendisliği Anabilim Dalı2006 Sayfa: 68Yapılan bu çalışmada, paslanmaz çelik ana hammaddesi olan ferrokrom üretimindeoluşan ark fırın baca tozunun (AFBT), değişik şartlar altındaki çözünürlük özellikleri ve TCLPtestiyle kirlilik potansiyeli incelenmiş ve kirletici bileşenler belirlenerek örneğe değişikstabilizasyon/solidifikasyon işlemleri uygulanmıştır. Ayrıca, elde edilen tüm stabilize/solidifiyeürünlerin de benzer şartlardaki çözünürlük özellikleri ve kirlilik potansiyelleri incelendi.Çözünürlük deneylerinde, çinko ve krom hariç AFBT'dan çözünen diğer metalikbileşenlerin konsantrasyonunun tayin limitlerinin altında kaldığı belirlendi. Ancak, krom veçinko pH, temas süresi ve sıvı/katı oranına bağlı olarak farklı konsantrasyonlarda çözeltiyegeçti. TCLP testiyle AFBT'den çözünen krom konsantrasyonunun müsaade edilen maksimumkonsantrasyon değeri olan 5 mg/l'nin üzerinde ve 9.8 mg/l olduğu bulundu. TCLP testsonuçlarına göre, AFBT'nin önemli bir kirletici potansiyeline sahip zararlı bir atık olduğusonucuna varıldı.AFBT'nin stabilizasyon/solidifikasyonu için, Portland çimentosu, Portland çimentosu-FeSO4, Portland çimentosu-kum, Portland çimentosu-kum-FeSO4, uçucu kül ve uçucu kül-FeSO4 karışımları kullanılmış ve aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:Yalnızca Portland çimentosu kullanıldığında, katyonik formdaki metaller stabilizeolmasına rağmen, numunedeki Cr(VI)'nın Portland çimentosu ilavesine bağlı olarakdeğişmediği ve çözünür kromat formunda kaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, AFBT'nin puzzolanözelliğe sahip olmamasından dolayı yapısal sağlamlığın da zayıf olduğu görülmüştür. Portlandçimentosu-FeSO4 karışımı ile yapılan stabilizasyon/solidifikasyon deneylerinde, artan Portlandçimentosu ve FeSO4 miktarıyla Cr(VI) stabilizasyon etkinliği artmıştır. Optimum Portlandçimentosu ve FeSO4 dozu sırasıyla, % 30 ve AFBT'nın Cr(VI) içeriğine göre Cr(VI)'nın Fe(II)ile indirgenme stokiometrisinden hesaplanan stokiometrik miktarın 5 katı olduğu belirlenmiştir.ncelenen şartlarda etkin bir AFBT stabilizasyonu sağlanmasına rağmen, dayanıklı yekpare birkalıntı elde edilememiştir.AFBT'yi hem stabilize ve hem de solidifiye etmek için, Portland çimentosu-kum vePortland çimentosu-kum-FeSO4 karışımları ile deneyler yapıldı. Yalnızca Portland çimentosu-kum karışımıyla beklenilen Cr(VI) stabilizasyonu elde edilemedi. Ancak, en iyi stabilizasyonAFBT'ye 5 stokiometrik miktar FeSO4, % 30 Portland çimentosu ve % 16 kum karışımı ilaveedildiğinde sağlanabildi.Uçucu kül ve uçucu kül-FeSO4 karışımlarının kullanıldığı stabilizasyon/solidifikasyondeneylerinde sonuçların Portland çimentosu ve Portland çimentosu-FeSO4 karışımı için eldeedilen sonuçlara benzer olduğu bulundu.Anahtar Kelimeler: Ferrokrom, ark fırın baca tozu, krom(VI), stabilizasyon, solidifikasyon,TCLP.