Fetal böbrekler ve kistik böbrek hastalıklarında apoptozis ve büyüme faktörlerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi

ÖZET FETAL BÖBREKLER VE KİSTİK BÖBREK HASTALIKLARINDA APOPTOZİS VE BÜYÜME FAKTÖRLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRİLMESİ Çalışmamızda, 28 kistik böbrek hastalığı (KBH), her gebelik evresinde beşer adet olmak üzere 15 fetal ve beş adet erişkin böbrek dokusunda, TÜNEL metodu ile apoptozis ve Strept avidin-biotin peroksidaz ( ABC ) yöntemiyle anti-TGF-a ve anti- VEGF boyanma dağılım paterni ve şiddeti yönünden değerlendirildi. Fetal böbrek dokularında TGF-a ifadesinin proksimal tübülüslerde gebelik ilerledikçe azaldığı, toplayıcı kanallarda son gebelik evresinde kaybolduğu, distal tübülüslerde her gebelik evresinde kuvvetli, glomerüllerde negatif olduğu, erişkin böbrek dokularında glomerüllerde negatif, proksimal tübülüslere göre, distal tübülüs ve toplayıcı kanallarda daha kuvvetli olduğu saptandı. Fetal böbreğin büyümesinde epitelde TGF-a mitojen etkisinin bulunduğu, distal tübülüslerin bunda birincil rolü oynadığı, erişkinde nefronun labil epitelinde mitojen aktivasyonun devamı için var olduğu düşünüldü. Korteks ve medullada interstisyumda TGF-a 'nın negatif olması, mezenkimde mitojen etkisi olmadığını gösterdi. Fetal böbrek dokularında VEGF dağılımı TGF-a'ya paralel bulundu. VEGF büyüme faktörünün böbrek gelişiminde epitelde, endotelden daha güçlü ifade edildiği, bu faktörün angiogeneziste rolü olduğu kadar epitel mitogenik aktivasyonunda da görevli olduğu ve/veya burada üretildiği düşünüldü. Fetal böbreklerde apoptozis, terme kadar epitelde düşük düzeyde, erken gebelikte nefrogenik zon mezenkiminde ve ileri gebelik evrelerinde medülla interstisyumunda yoğun saptandı. Apoptozisin fetal böbreklerde indüklenmemiş mezenkimin ortadan kaldırılması ve nefron morfogenezisinde büyüme faktörlerinin yanında, hücre proliferasyonunun kontrolü için gerekli olduğu kanısına varıldı. Kistik böbrek hastalıklarında; TGF-a ve VEGF'nin küçük kistlerde, distal tübülüslere benzer şekilde kuvvetli, büyük kistlerde zayıf derecede boyanması, apoptozisin ise büyük kistlerde daha yoğun ve küçük kistlerde seyrek olması, küçük kist epitelinin kist gelişiminde daha önemli olduğunu işaret etmektedir. KBH'da interstisyel apoptozisin, olguların çoğunda fetüstekine kıyasla düşük düzeylerde olmakla birlikte, bazılarında yüksek sergilenmesi, hastalığın tutulum şiddetinin farklılığına ve kistler arasında indiferansiye mezenkim bulunuşuna bağlandı. Bulgularımız literatürle uyumlu bulundu. Anahtar kelimeler: Apoptozis, Büyüme faktörü, Fetal böbrek, Kistik böbrek hastalığı, VI