Fikri Mülkiyet Haklarının Sigortalanması

Fikri mülkiyet varlıkları değerleme probleminin yanında karakteristik özellikleri ile de çok sayıda ve çok çeşitli ihlal riskini içinde barındırmaktadır. Önemli bir varlık sınıfı olduğundan ihtiva ettiği bu risk hak sahipleri için ciddi endişe kaynağıdır. Ekonomik kalkınma için önemi ve ihlal riskini elimine etme ihtiyacı da dikkate alındığında koruma tedbirinin üst seviyede sağlanması zaruridir. Hakkın iktisap edilmesi ile hak sahipliğinin yönetimine ilişkin kurallar ülkeden ülkeye değişebilmekte ise de nihayetinde temel bir mülkiyet yapısını takip etmektedir. Fikri çabayı gerçekleştiren kişi yasal gereklilikleri yerine getirdiği müddetçe fikri hakkın sahibidir. Hak sahibinin hakkı da ulusal ve uluslararası anlaşmalarla korunmaktadır. Söz konusu korumaya ek olarak fikri mülkiyet hakkının ihtiva ettiği riskin sigorta şirketlerine devrinin sağlanması dinamik bir konu olup gelişmiş ülkeler tarafından özel olarak desteklenmektedir. Çalışma kapsamında fikri mülkiyet hakkının temel özellikleri, koruma mekanizmaları, fikri mülkiyet hukukunun sigorta ile etkileşimi ve hak ihlallerine ilişkin rizikoyu teminat altına alan fikri mülkiyet sigorta poliçeleri incelenmiştir. Çalışma üç ayrı bölümde tasnif edilerek hazırlanmıştır. Birinci bölümde; fikri mülkiyet haklarının kapsam alanı ve temel özellikleri ile ulusal ve uluslararası düzeyde korunma mekanizmaları incelenmiştir. Tescille sağlanan korumanın bir nevi sigorta işlevi olduğuna vurgu yapıldıktan sonra fikri mülkiyet haklarının sigorta ile korunması, fikri mülkiyet sigortası, işbu sigortanın gereklilikleri ve yeterince işletilememesindeki etkenler üzerine değerlendirilmeler yapılmıştır. İkinci bölümde; fikri mülkiyet sigortasının karşılaştırmalı hukukta nasıl ele alındığı, ilk örneklerine nerede ve nasıl rastlandığı, farklı riskleri teminat altına alan özel fikri mülkiyet sigorta poliçeleri; Birleşik Krallık, Singapur, Japonya ve Çin örnekleriyle ülkelerin poliçe kapsamına getirdikleri farklı bakış açıları ve özel patent sigortası incelenmiştir. Avrupa Birliğinin fikri mülkiyet sigortasına ve zorunlu patent sigortasına ilişkin çalışmaları ile AB üniter patentinin fikri mülkiyet sigortasına olası etkileri de ayrıca değerlendirilmiştir. Son olarak üçüncü bölümde fikri mülkiyet sigorta poliçesinin Türk Hukukundaki mevcudiyeti ile ilgili sigortaya görece daha az gereksinim duyulmasının nedenleri tartışılmış ve fikri mülkiyet sigortasına benzemesi yönüyle hukuki koruma sigortası incelenmiştir. Bu süreçte 1996 yılında yürürlüğe giren hukuki koruma sigortası genel şartları içinde fikri mülkiyet teminatının varlığı ayrıca analiz edilmiştir.