Fırat havzasındaki spor teşkilatlarının "sporun yaygınlaştırılmasına" katkıları

ÖZET Bu araştırmanın amacı; "Fırat Havzasında bulunan spor teşkilatlarının sporun yaygınlaştırılmasına katkılarının analiz edilmesidir. Yasal düzenlemeler çerçevesinde sporun yeri incelenmiş, kalkınma planlan ve projeler doğrultusunda spor teşkilatlarının sporun yaygınlaştırılması açısında görev ve sorumlulukları literatürden tarama yöntemi ile araştırılmıştır. Fırat Havzasında bulunan Fırat Üniversitesinin etki alanındaki Elazığ-Bingöl- Tunceli-Muş illerinde yapılan sportif faaliyetler ve çalışmalar şu andaki mevcut durum ile geleceğe yönelik hedefler veri toplama tablolar hazırlanarak tesbit edilmiştir. Konu hakkında yaklaşımları belirlemek üzere yöredeki spor kamuoyunu oluşturan kişilere anket uygulanmıştır. 1990-95 yılları itibariyle araştırmaya konu olan illerde faaliyet gösteren lisanslı tescilli sporcu sayısı toplam 33.487. Gençlik ve Spor Kulübü sayısı 82, Antrenör sayısı 98, Hakem sayısı 464, Beden Eğitimi Öğretmem sayısı 121'dir. 1990 yılında yapılan Genel Nüfus Sayımına göre spor yapması gereken nüfus; Elazığ ilinde 325.128, Bingöl ilinde 167.367, Tunceli ilinde 87.071, Muş ilinde 250.468 kişi olmak üzere toplam 830.036 dir. Yörede toplam sporcu sayısının 33.487 olduğu bu rakamında konu olan illerde spor yapması gereken nüfusun sadece %4'ünü oluşturduğu görülmektedir. Yörede kulüp sayısıda %1.8 ile ülke ortalamasının altına düşmektedir. Spor tesisleri, Antrenör, Hakem ve Eğitici sayılarının nüfusa oramda bu paralellikte olmaktadır. Yörede spor kamuoyunu oluşturan kişiler; görev aldıkları birimlerin spor kamuoyundaki yerlerini %44.45 oranla "yetersiz" spor teşkilatlarının şu andaki çalışmalarım %60 oranla, ileriye yönelik çalışmaların %62.23 oranla "yetersiz" olarak bulduklarını ifade etmişlerdir. Spor eğitimi bünyesinde yer alan yönetici, antrenör ve eğitici kadroların %68.82 oranla "yetersiz" olduğu en çok ihtiyaç duyulan kadroları %45.8 oranla "eğitici" kadrolar olduğu, spor faaliyetlerinin %66.67 oranında, gençliğin spora eğilimi %24.21 oranla "yetersiz" olduğu yeterli olmayışının nedenleri %27.32 oranla "ekonomikyetersizlik" %24.75 oranla "tesis yetersizliği" %24.74 oranla "eğitim yetersizliği" %18.03 oranla "spor teşkilatlarının yetersizliği" olarak belirtmişlerdir. Yörede sporun geldiği nokta %71.12 oranla, sporun yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi için yapılan çalışmaların %68.89 oranla "yetersiz" olduğu, yeterli olmayışının en önemli sebebini %31.41 oranla "ekonomik yetersizlik" olarak belirttikleri görülmüştür. Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgular; sporun yaygınlaştırılması kriterlerinin Fırat Havzasında; Gelişmiş ülkeler ve Türkiye ortalamasının çok altında olduğunu, Fırat Havzasındaki spor teşkilatlarının sporun yaygınlaştırılmasına kalkılan "Maddi yetersizlik", "Eğitim yetersizliği", "Tesis yetersizliği", "Sosyal problemler" ve "Yöresel problemler" nedeni ile yetersiz kaldığını göstermiştir. Araştırmaya konu olan iller arasında Elazığ ilindeki spor ortamı ve yaygınlık düzeyinin diğer illere oranla yüksek görülmesi Elazığ ilinin Gelişme Merkezi ve Üniversiteye sahip olmasıdır. Bu durum Ekonomik, Eğitim, Sosyo-Kültürel yapıya yansıdığı gibi spor ortamına ve yaygınlaşma düzeyine de yansımıştır. Bu noktadan hareketle sonuç olarak; Fırat Havzasındaki spor teşkilatlarının sporun yaygınlaştırılmasına katkılarının düzeyi Ekonomik, Eğitim, Sosyo-Kültürel gelişmişlik değerleri ile paralellik arz etmektedir.