On Altıncı asır Osmanlı siyasetnamelerinde otorite ve meşruiyetin temelleri

Kanuni Sultan Süleyman dönemi, Osmanlıların altı asra uzanan "hanedan egemenliğini" patrimonyal sistem içerisinde zirveye taşıdıkları dönem olarak bilinir ve çözülme dönemi müelliflerince ideal dönem olarak tanımlanır. Bu çalışma Osmanlı iktidarı açısından oldukça karmaşık ilişkileri ve gelişmeleri barındıran Kanuni döneminde, iktidarın hangi meşruiyet kanalları ile kendisini hem dünyevi hem de dini açıdan "meşru" olarak takdim ettiği ve kamusal imajını nasıl şekillendirdiği üzerine odaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacı Kanuni Sultan Süleyman döneminde iktidarın başvurduğu meşruiyet yollarını aydınlatabilmektir. Söz konusu meşruiyet kaynakları, Osmanlı devlet aklının nasıl işlediğini, Osmanlıların "çifte hakimiyete" eriştiklerine, bu dönemde kendilerini hem dünyevi hem de dini bir otorite olarak nasıl sunduklarına ve Osmanlı siyasal zihniyetinde hangi dini, ideolojik ve kültürel kaynakların ağır bastığına dair ipuçları sağlamaktadır. Çalışmanın kapsamı Süleyman dönemi ile sınırlı olup, bu döneme dair çalışmalardan azami derecede istifade edilmiş ve bu çalışmalar eşliğinde Osmanlı'da meşruiyetin dinamiklerini saptamaya yönelik olarak Amâsi'nin Tuhfetü'l-Ümera ve Minhatü'l-Vüzera adlı eseri, Kınalızade'nin Ahlak-ı Alai'si, İbn-i Firuz'un Gurretü'l-Beyzâ adlı eseri, Lütfi Paşa'nın Asafname'si, Taşköprizade'nin Risale fî Beyâni Esrâri'l-Hilafeti'l-İnsaniyye ve's-Saltanati'l-Ma'neviyye adlı eseri gibi bu dönemde kaleme alınan siyasetnameler incelenmiştir. Bu döneme dair Halil İnalcık, Norman Itzkowitz, A. D. Alderson, Cornell Fleischer, Colin Imber, Gülru Necipoğlu ve Suraiya Faroqhi gibi tarihçilerin analizleri, yaklaşımları ve yürüttükleri çalışmalar; dönemde egemen olan sosyo-kültürel ortamı, siyasi zihniyeti ve koşulları zihnimizde yeniden tahayyül etmeye ve bu doğrultuda çalışmamızı şekillendirmeye yaradı. Üstelik sundukları farklı yaklaşımlar ve ele aldıkları farklı konular meşruiyet problemini daha iyi anlamamız için olanak sağladı.