Galatât-ı Terceme Defterleri'nde çeviri normları

Bu çalışmada, Kemalpaşazade Mehmet Said Bey'in Tanzimat döneminde Fransızcadan yapılan ?terceme? faaliyetlerini değerlendirdiği Galatât-ı Terceme Defterleri'nde önerilen çeviri normlarının, dönemin hâkim çeviri normları ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu çerçevede, Tanzimat dönemi ?terceme? faaliyetlerinin niteliği ile bu döneme ilişkin çeviri sorunları tartışılmış ve Said'in bu dönemde ortaya çıkan en önemli çeviri sorununu dilsel eşdeğerlilik olarak saptadığı görülmüştür. Bundan yola çıkarak Said'in Galatât-ı Terceme Defterleri'nde, ?yanlış çözümleme? yoluyla döneme ilişkin çeviri normlarını ortaya koyduğu saptanmıştır. Bu çalışmada, İsrailli çeviribilimci Gideon Toury'nin çeviri eleştirisinde ?yanlış çözümleme?nin söz konusu döneme ilişkin hâkim çeviri normlarına ışık tutabileceği görüşünden yola çıkılmış ve Galatât-ı Terceme Defterleri Toury'nin ?norm? tanımı bağlamında değerlendirilmiştir. Bu incelemede defterlerin dönemin hâkim çeviri normlarını ortaya koyduğu, bununla birlikte hem kuramsal bağlamda hem uygulama bağlamında dönemin normlarından farklılaşan yeni çeviri normları önerdiği görülmüştür. Diğer yandan Said'in bir mütercim ve eleştirmen olarak yazdığı, Osmanlı çeviri tarihinin ilk kapsamlı çeviri eleştirisi olan Galatât-ı Terceme Defterleri ile çeviri normlarının oluşma sürecine müdahil olduğu görülmüştür. Bu çerçevede Said'in Galatât-ı Terceme Defterleri'nde dönemin hâkim çeviri normlarını değiştirmek amacıyla dil odaklı bir çeviri eleştirisi geliştirdiği ve böylece dili odağa alan çeviri süreci öncesi ve çeviri süreci normları önerdiği sonucuna ulaşılmıştır.