Geçmişin ayak izleri: Atalar dini

Bu çalışma, uzun bir zaman zarfında toplum tarafından inşa edilen ve daha sonra da onun ayrılmaz bir parçası halini alan geleneğin insan üzerindeki baskın gücünü ortaya koyma amacına istinaden kaleme alınmaktadır. Nitekim din tasavvurlarında birtakım bozulmaların meydana geldiği toplumlara gönderilen peygamberlerin karşısına çıkan en ciddi problemlerden birinin geleneğin içerisinde taşınan atalar dini olduğu görülmektedir. Genel itibariyle gelenek de bir bütün olarak algılandığından, onun unsurlarının tümü sorgu ve eleştiriye tabi tutulmaksızın kabul edilebilmektedir. Böylece geleneğin bir unsuru olan atalar dininin bozulmuş tarafları da nesilden nesle intikal ederek hakikat payesi kazanabilmektedir. İşte bu çalışma zikredilen bu durumu örnekler üzerinden bahis konusu yapmaktadır. Çalışmamız giriş, dört ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın amacı ve metoduna dair bilgiler verilmektedir. Birinci bölümde din lafzı açıklanmakta ve atalar dini kavramı gelenek, taklit ve taassup gibi kelimeler üzerinden izah edilmektedir. İkinci bölümde Hz. İbrahim'in Yahudiler ve Cahiliye Dönemi müşrik Araplarıyla soy ve inanç ilişkisinin ne'liği ve hem Hz. İbrahim'in hem de kavminin dininin mahiyeti ele alınmaktadır. Zira çalışmanın temel tezi olan atalar dini meselesi, kendilerini soy ve inanç bakımından Hz. İbrahim'e nispet eden Yahudilerin ve müşrik Arapların dinini izah etmeyi gerektirdiği gibi, Hz. İbrahim'in ve mücadele ettiği kavminin dinini de izahı zorunlu kılmaktadır. Üçüncü bölümde Hz. Yusuf'un vefatından itibaren Mısır'da ikamet eden Yahudilerin bölge halkının atalar dininden ne şekilde ve hangi yönlerden etkilendikleri, Hz. Musa'nın onları Mısır esaretinden kurtarması ve hak dine davet etmesi bağlamında ortaya koyulmaktadır. Dördüncü bölümde ise Cahiliye Dönemi müşrik Araplarının atalarından tevarüs eden dinlerinin mahiyetine değinilmekte ve bu din, kendilerini soy ve inanç bakımından nispet ettikleri Hz. İbrahim'in diniyle kıyaslanmaktadır. Sonuç kısmında da teze dair genel ve toparlayıcı açıklamalar yapılmakta, ataları Hz. İbrahim'in yolu üzere olduklarını iddia eden Yahudi ve müşrik Arapların, atalarının dinini nasıl tahrif ettiklerine değinilerek çalışma nihayete erdirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Atalar Dini, Gelenek, Cahiliye, Hz. Musa, Hz. İbrahim, Hz. Muhammed.