Genç yetişkinlerde; el, ayak ve göz baskınlığının yüz asimetrisi ile ilişkisi

İnsan vücudu bilateral simetrik olarak gelişirken; genetik ve çevresel faktörlere bağlı olarak tam bir simetri oldukça nadir görülür. Yüz asimetrisi de sıklıkla görülür ve şiddetine bağlı olarak dikkat çekici hale gelir. Yetişkinlerin 2/3'ünün sol kraniyofasiyal bölgelerinin hafifçe büyük olduğu birçok çalışmada gösterilmiştir. Yüzün sol tarafının büyüklüğünün; toplumda çok daha sık görülen sağ el ve sağ ayak baskınlığı ile sonuçlanan sol serebral hemisferin dominansının gelişim sırasında yaptığı etkinin sonucu olduğu düşünülmektedir. El baskınlığı ile yüz asimetrileri arasındaki ilinti yapılan çalışmalar ile gösterilmiş olmasına rağmen; böyle bir çalışma el, ayak ve göz baskınlığı için yapılmamıştır. Bu amaçla yapılan çalışmaya; KTÜ Tıp Fakültesi ve Diş Hekimliği Fakültesi öğrencilerinden oluşan toplam 131 öğrenci katılmış olup, bunların 73'ü erkek (%55.7), 58'i kadındır (%44.3). Öğrencilerin yaş ortalaması; erkeklerde 22.19±1.64, kadınlarda ise 22.32±1.57'dir. Öğrencilerin yüzlerinin hazırlanan bir planda beş ayrı açıda resimleri çekilmiş ve bu resimler üzerinde TpsDig2 programı kullanılarak sağ ve sol yarıları karşılaştırmak üzere 25 adet mesafe (toplam 50) ve 14 adet açı (toplam 28) ölçümü yapılmıştır. Öğrencilerin el baskınlıkları "Edinburg El Tercihi Anketi" ile belirlenirken, ayak baskınlıklarının belirlenmesi için ise, "Waterloo Ayak Tercihi Anketi"nin revize edilmiş şekli kullanılmıştır. Öğrencilerin göz baskınlıkları; delikli kart testi ve parmak işaret testi ile belirlenmiştir. Öğrencilerin yüzlerinde yapılan mesafe ve açı ölçümleri ortalamalarının el, ayak ve göz baskınlıkları ile olan ilişkileri istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlarda; el baskınlığı ve ayak baskınlıklarının benzer hemisferik temsil özelliklerine bağlı olarak, baskın olan tarafın karşı tarafı yüz yarısında, yüzün öne doğru daralıp yana doğru büyümesi şeklinde kendini gösteren bir asimetriye neden olduğu gösterilmiştir. Göz baskınlığının ise hangi hemisferde temsil edildiği ile ilgili tartışmalı sonuçlar olmasına rağmen; yaptığımız bu çalışmada, göz baskınlığının daha çok, baskın göz olan tarafın karşı tarafındaki hemisferde temsil edildiğini ve bunu destekler biçimde, yüz asimetrisinin daha belirgin veya daha az görünür olmasına neden olduğuna dair sonuçlar elde edilmiştir.