Genişletilmiş Taylor kuralı analizi: BRICS ülkeleri ve Türkiye incelemesi (2003-2022)

Dünya ekonomisinde son dönemde yaşanan küresel dönüşüm birçok sosyo-ekonomik sorunu da beraberinde getirmiştir. Gelişen küresel finansal sistemin etkisiyle 1990'lı yıllarda başlayan Latin Amerika krizi, Asya krizi, Mortgage Krizi, ticaret ve kur savaşları, Covid-19 ve yaşanan savaşlar hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülke ekonomilerini makroekonomik sorunlar ile karşı karşıya bırakmıştır. Bu kapsamda özellikle son dönemde dünya ekonomisini derinden etkileyen enflasyonist süreç, merkez bankalarını yeni önlemler almaya ve dezenflasyonist süreci başlatacak sıkı para politikası uygulamaya yöneltmiştir. 1990'lı yıllarda merkez bankalarınca enflasyon hedeflemesi stratejisinin benimsenmeye başlaması ile birlikte merkez bankaları, enflasyonu baskılamak amacıyla politika faizini ve kısa vadeli faiz oranlarını kullanmaya başlamıştır. J. B. Taylor (1993) tarafından geliştirilen kural, merkez bankalarının alacakları faiz kararlarında yol gösterici niteliğindedir. Kuralın ilk halinde faiz oranı üzerinde enflasyon ile çıktı düzeyindeki değişimlerin etkili olduğu ileri sürülmüştür. Ancak gelişmekte olan ülke ekonomilerinde makroekonomik değişkenler üzerinde döviz kurunun etkili olması nedeniyle zamanla Taylor kuralına döviz kuru dâhil edilerek genişletilmiş Taylor kuralı elde edilmiştir. Bu kapsamda, bu tezin temel amacı, döviz kurunu da içeren genişletilmiş Taylor kuralını Türkiye ve BRICS ülkeleri özelinde 2003:01-2022:12 dönemi için test etmektir. Bu amaçla, faiz oranı, sanayi üretim endeksi, tüketici fiyat endeksi ve döviz kuru endeksi serilerine ilişkin aylık veriler kullanılmakta ve ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılarak aralarındaki eşbütünleşik ilişkiler araştırılmaktadır. Söz konusu ülkelerde çıktı açığı, enflasyon açığı ve döviz kuru açığının kısa vadeli faiz oranı üzerindeki etkisinin tespitine yönelik çalışmadan elde edilen bulgulara göre, enflasyon açığının faiz oranı üzerindeki etkisi Hindistan ve Çin için, döviz kuru açığının faiz oranı üzerindeki etkisi Brezilya ve Güney Afrika için istatistiksel olarak anlamsızdır. Çıktı açığının faiz oranı üzerindeki etkisinin ise Türkiye ve Brezilya örnekleminde istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir.