Gümüşhane ili merkez ilçesi büyükbaş hayvancılık işletmelerinin yapısal durumu ve geliştirme olanaklarının belirlenmesi

Bu araştırma, Gümüşhane ili Merkez ilçesinde faaliyet gösteren büyükbaş hayvancılık işletmelerinin yapısal durumunu ve geliştirme olanaklarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, 2024 yılında 10 köydeki 76 işletmeyle yüz yüze anket yapılmıştır. İşletmeler hayvan sayısına göre küçük (4-10 baş), orta (11-20 baş) ve büyük (21-70 baş) ölçekli olarak sınıflandırılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, SPSS programı kullanılarak analiz edilmiş; frekans, yüzde dağılımları, Ki-kare testleri ve SWOT analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre, işletme sahiplerinin %98,7'si erkek olup, kadınların sektördeki temsil oranı oldukça düşüktür. İşletme sahiplerinin yaş ortalaması küçük işletmelerde 54, orta ölçeklilerde 49, büyük ölçeklilerde ise 48'dir. Bu durum, özellikle büyük işletmelerde daha genç ve dinamik bir iş gücünün bulunduğunu göstermektedir. Eğitim düzeyi açısından ilkokul mezunları tüm gruplarda çoğunluğu oluştururken, işletme büyüklüğü arttıkça eğitim düzeyinin yükseldiği gözlenmiştir. Ekonomik analizler, işletme büyüklüğüne bağlı olarak gelirlerin arttığını ortaya koymaktadır. Küçük işletmelerde yıllık ortalama gelir 276 215 TL iken, bu değer orta ölçekli işletmelerde 591 280 TL, büyük ölçekli işletmelerde ise 1 672 045 TL'ye ulaşmıştır. Bununla birlikte, yüksek yem maliyetleri işletmelerin karlılığını azaltan en önemli sorun olarak belirtilmiştir. Destekleme politikalarına dair bulgular, üreticilerin bu desteklerden yeterince haberdar olmadığını ve desteklerin yetersiz kaldığını göstermektedir. İşletmelerin mera ve yayla kullanımı etkin bulunmamış, doğal kaynaklardan yeterince faydalanılmadığı tespit edilmiştir. SWOT analizi sonuçlarına göre, bölgenin geniş mera ve yayla kaynakları ile coğrafi avantajları güçlü yönler olarak öne çıkarken, düşük modernizasyon seviyesi, genç iş gücünün sektöre sınırlı katılımı ve artan maliyetler zayıf yönler olarak belirlenmiştir. Devlet desteklerinin artırılması ve eğitim programlarının yaygınlaştırılması fırsatlar arasında sıralanırken, pazar sorunları ve yem fiyatlarındaki dalgalanmalar başlıca tehditler olarak tanımlanmıştır. Araştırma, bölgedeki büyükbaş hayvancılık işletmelerinin sürdürülebilirliğini artırmak için çeşitli önerilerde bulunmuştur. Yem maliyetlerinin düşürülmesine yönelik politikalar, tarımsal desteklerin daha etkili hale getirilmesi, genç nüfusun sektöre katılımını teşvik eden projeler ve modern teknolojilerin benimsenmesi bu öneriler arasında yer almaktadır. Çalışma, Gümüşhane ili Merkez ilçesindeki büyükbaş hayvancılık işletmelerinin mevcut yapısını detaylı bir şekilde analiz ederek, tarım ekonomisi literatürüne değerli bir katkı sağlamakta ve sürdürülebilir kalkınmayı destekleyecek politika ve uygulamalara rehberlik edecek nitelikte bir yol haritası sunmaktadır.