Hafıza ve malzeme estetiği bağlamında soyut dışavurumculuk

Sanatçılar sanatla geçmişe ait anılarını belgelemek, yeniden üretmek, hatırlamak ve hatırlatmak amacıyla eserlerinde hafıza ve malzeme kavramlarını kullanırlar. Sanatta kullanılan malzeme, mekân, doku, renk vb. unsurların bir anlamı vardır. Bu unsurların tamamına hafızamızda yer alan, bilinçaltımızı oluşturan düşünceler yön verir. Bireyin benlik ve öz kavramlarını kavraması, akıl ve bilimin gelişmesiyle birlikte malzeme anlayışında yeni düşünce yapılarının oluşmasına neden olmuş; bu değişim süreci sanatı doğrudan etkilemiştir. Soyut dışavurumculukta malzemenin nasıl çözümlendiği, soyut dışavurumculuktaki eğilimler, yönelimler, resim sanatında hafıza kavramının kullanımı ve hafızanın malzeme estetiği ile biçimlendirilmesini etkileyen unsurlardır. Günümüzde bağımsız bir ifade biçimi olarak kabul gören malzeme kavramı, tarih boyunca pek çok sanatçı tarafından çeşitli şekillerde ele alınmıştır. Geleneksel sanat anlayışından kopan malzeme, teknik ve düşünsel gelişmelerle birlikte özgün bir ifade aracı haline gelmiştir. Sanatçılar, malzeme kullanımlarında çağın sunduğu teknolojik imkânlardan yararlanarak yeni anlatım yolları keşfetmişlerdir. Modern sanatla birlikte, sanatın taşıdığı anlam, değer ve işlev yeniden gözden geçirilmiş; bu da farklı estetik ve kavramsal yaklaşımların doğmasına zemin hazırlamıştır. Tezin birinci bölümünde; hafıza ve malzeme estetiği kavramları ile ilgili tanımlar yapılmıştır. Sanatçının nesneye yüklediği duygular ve anlamlar, malzeme kullanan sanatçılar bağlamında incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde; 1950'lerden günümüze soyut dışavurumculuğun tarihsel süreci, akımlar ve soyut dışavurumculuk ile şekillenen yönelimler incelenmiş ve bu veriler geliştirilerek açıklanmıştır. Tezin üçüncü bölümünde; hafıza kavramını soyut dışavurumcu etkilerle biçimlendiren sanatçılar incelenmiştir. Bu bağlamda malzeme kavramının önemi ve hafızanın sanatta ki yansımalarına dikkat çekilmiştir. Sanatın fiziksel emekten uzaklaşıp zihinsel üretime dayalı bir yapıya dönüştüğü ve her nesnenin bir sanat malzemesi olarak kullanılabildiği görülmüştür. Tezin dördüncü bölümünde; tez konusu ile paralel olarak üretilen eserler yer almaktadır. Uygulama çalışmaları incelenmiş, çalışmalara yansıyan soyut dışavurumcu etkiler, kullanılan malzemeler ve çalışmalar ile etkileşimleri açıklanmıştır. Araştırmada nitel araştırma teknikleri ve yöntemi kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada resim sanatında malzeme estetiği ve hafıza kavramı soyut dışavurumcu bağlamda ele alınmış, bu kavramların tarihsel gelişimi ve sanat eserleri üzerindeki yansımaları incelenmiştir. Sanat eserlerinin analizinde ise nitel içerik analizi yöntemi benimsenmiş, örnek seçilen sanatçıların eserleri görsel nitelikleri, kullanılan malzeme, doku ve teknik açıdan incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, sanatçının malzeme seçiminde estetik ölçütlerin nasıl etkili olduğunu ortaya koyarak, araştırmanın bu alandaki araştırmacılara yeni bir kaynak olmasıdır.