"Hamdım, Piştim, Yandım": The outer and inner roles of the mevlevî kitchen

Bu tez evrensel yemek tarihinden başlarayarak ve Osmanlı yemek tarihini örnek alarak şu soruyu cevaplamayı hedeflemektedir: Osmanlı Mevlevihânelerinde mutfağın rolü nedir? Araştırmamızın sonucunda, bu sorunun cevabı iki başlık altında verilebilmektedir. Çünkü Mevlevî mutfağının biri zâhirî ve diğeri bâtınî olarak tanımlanabilecek iki ana rolü vardır. Zâhirî rolü normal ve her tekkede bulunan mutfakta gerçekleşirken bâtınî rolü sadece Âsitâne diye bilinen büyük Mevlevihânelerin matbah-ı şerif diye adlandırılan mukaddes mutfağında gözlemlenebilir. Tezimiz bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm bir literatür taramasıdır. Bu bölümde evrensel ve Osmanlı yemek tarihlerinin gelişimi analiz edilmiştir. İkinci bölüm Mevlevî mutfağının zâhirî rolünün araştırmasıdır. Bu bölümde Konya Mevlevihânesine bağlı olan Mevlânâ Celâleddin Rûmî Vakfını örnek alarak iç Anadolu bölgesinin onaltı ve onyedinci yüyıllarda maruz kaldığı çeşitli krizlerin kapsamında vakfın muhasebe defterleri analiz edilmiştir. Üçüncü bölüm Mevlevî mutfağının bâtınî rolünün araştırmasıdır. Bu bölüm iki kısımdan oluşturmaktadır. Birinci kısımda Mevlevî tarîkatını konu alan birincil ve ikincil kaynaklar kullanılarak matbah-ı şerifi tanımlanmıştır. İkinci kısımda ise birinci kısmın bilgileri onyedinci yüzyıla ait ve henüz basılmamış olan bir Mesnevî nushasındaki miniyatürlerle karşılaştırılmıştır.