Hammâmizâde İsmail Dede Efendi'nin mevlevi ayinlerindeki makam geçkilerinin incelenmesi ve kanun icrasına yönelik etüt önerileri

Bu araştırmada; çalgı eğitiminde kanun özelinde literatür taraması yapılmış, kitaplar, metotlar, tezler incelenmiş fakat geçkiye yönelik çok fazla etüt çalışması yapılmadığı tespit edilmiştir. Yapılan çalışmada; İsmail Dede Efendi'nin bestelediği 6 Mevlevi Ayininin 3. Selamları geçki yönünden incelenmiştir. Her Mevlevi Ayini alt başlıklar halinde değerlendirilmiş, geçki tespiti yapılan makamların sırasına göre örnek etütler oluşturularak problem cümlesine çözüm üretilmeye çalışılmıştır. Hem esere bir ön hazırlık olması hem de ileri seviye kanun icrasına bir katkı sağlaması düşünülerek oluşturulan örnek etütler; farklı tartımlarla ve kanunda kullanılan temel çalım teknikleri ile desteklenmiştir. Hazırlanan etütlerde; Saba Mevlevi Ayini için toplamda 5 tane, Neva Mevlevi Ayini için toplamda 7 tane, Bestenigar Mevlevi Ayini için toplamda 6 tane, Hüzzam Mevlevi Ayini için toplamda 5 tane, Ferahfeza Mevlevi Ayini için toplamda 10 tane makam geçkisi kullanılmıştır. Saba-Buselik Mevlevi Ayininin 3. Selamı, Neva Mevlevi Ayininin 3. Selamı ile aynı olduğu için Saba-Buselik makamında etüt yapılmamıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde; çalgı eğitimi özelindeki kanun icrasında hakimiyetin arttırılması amacıyla Türk Müziğinin sadece saz eserlerinden değil, sözlü eserlerinden de faydalanılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Dede'nin bestelediği ayinlerinde uzak makam geçkilerinin ve az kullanılan makamların çok fazla kullanıldığı tespit edilmiştir.