Hava ve yer araçlarının arayüz tasarımının eniyilenmesi

Bir sistemle kullanıcı arasındaki iletişim arayüzler vasıtası ile sağlanır. İnsan-makine ya da sistem etkileşiminde operatör hatalarının önlenebilmesi için kullanıcı-dostu arayüzler tasarlanmalıdır. Bu tezde arayüz tasarım problemi Nitel ?İnsan Faktörü, Ergonomi, Tasarım Kriterleri, Kullanılabilirlik, vb.? ve Nicel ?AHP, ANP, Bulanık PROMETHEE, ÇKKV, vb.? açıdan kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Çeşitli modeller ?KAP, STYP, vb? incelenmiş ve ?Göreceli Yerleşke Optimizasyonu Modeli ve Aşamalı Çözüm Yaklaşımı? geliştirilerek uygulanmıştır. Sonuçta hava araçları için ?Nitel, Nicel, Birleşik, Göreceli? arayüz tasarımları elde edilmiştir.Nitel ve Nicel yaklaşımların farklı avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Kullanıcı memnuniyet kriterlerine göre iki yaklaşım sonuçlarının birleştirilmesiyle elde edilen ?Birleşik Tasarım?ın daha kullanılabilir olacağını önerilmektedir. Bu hipotezimizi test etmek için ANP ve F-PROMETHEE yöntemiyle ?en kullanıcı-dostu arayüz? sıralaması (1) Birleşik, (2) Nicel, (3) Nitel tasarımlar şeklinde belirlenmiştir. Sonuçlar hipotezimizi desteklemektedir.Ayrıca arayüz yerleşke optimizasyonunda kullanılabilecek yeni bir model geliştirilmiştir. Nesneler arasındaki akış değerlerinin yanında nesnelerin birbirlerinden etkileşimleri nedeniyle birbirlerine ?göre? muhtemel konumları; ?Görece Kısıtları? da modele eklenerek yerleşke problemleri daha gerçekçi bir şekilde çözülebilir.?Aşamalı Yöntem?de ise nesne kümelerine göre yerleşke problemi her bir küme için sırayla çözülür. Bilinmeyen sayısı fazla olan orjinal problemi çözmek yerine, kümeleme algortimalarıyla bilinmeyen sayısının daha az olduğu problemler oluşturulabilir. Optimum çözümün bulunarak çözüme kısa sürede ulaşılması yöntemlerimizin etkinliğini ortaya koymuştur.Öznel değerlendirmelere dayanan literatürdeki kullanılabilirlik değerlendirme ve tasarım yöntemlerinin aksine, yöntemlerimizle tasarımda subjektiflikten uzaklaşılarak daha nesnel sonuçlar elde edilebilir, çünkü geliştirip uyguladığımız tüm yöntemler analitik esaslara dayanmaktadır.Anahtar Kelimeler : Arayüz Tasarımı, İnsan Faktörü, Yerleşke Modelleri, ANP, F-PROMETHEE, ÇKKV, STYP.