Havalimanlarında yapısal ve finansal etkinliği belirleyen faktörler: Türk havalimanları üzerine ampirik bir çalışma

Bu çalışmanın amacı, Türk havalimanlarının yapısal ve finansal etkinlik düzeylerinin belirlenmesi, etkinlik düzeyine etki eden faktörlerin belirlenmesi ve COVID-19 küresel krizinin etkilerinin incelenmesidir. Havalimanlarının yapısal ve finansal etkinlik seviyeleri Veri Zarflama Analizi ile değerlendirilmiş ve etkinlik seviyelerine göre Süper Etkinlik modeli kullanılarak sıralanmıştır. Etkinlik düzeyi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olan faktörler Tobit Regresyon Analizi ile tahmin edilmiştir. Yapısal etkinlik modelinin sonuçları, 2019 yılından bu yana etkin olarak işletilen havalimanı sayısının azaldığını, 2021 yılında ortalama etkinlik düzeyinin yükseldiğini ve havalimanlarının ortalama %61 seviyesinde yapısal olarak etkin olarak işletildiğini göstermektedir. Finansal etkinlik modelinin sonuçları, 2019 yılından itibaren ortalama etkinlik düzeyinin artış gösterdiğini, 2021 yılında finansal anlamda etkin olarak işletilen havalimanı sayısında bir yükseliş olduğunu ve havalimanlarının ortalama %60 seviyesinde finansal olarak etkin bir şekilde işletildiğini ifade etmektedir. Yapısal etkinlik modeline uygulanan Tobit Regresyon Analizinin sonuçları, tüm analiz yıllarında uçak trafiği faktörünün etkinlik düzeyleri üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunu, yolcu sayısı faktörünün ise anlamlı ve negatif bir etkisinin olduğunu ifade etmektedir. Finansal etkinlik modeline uygulanan Tobit Regresyon Analizinin sonuçları, 2014 yılı hariç her dönemde nüfus faktörünün etkinlik düzeyleri üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisinin olduğunu ifade etmektedir. İşletim türü faktörünün hiçbir dönemde Türk havalimanlarının etkinlik düzeyi üzerinde anlamlı olarak pozitif veya negatif bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.