Hematolojik malignitelerde kolesterol seviyelerinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Hematolojik maligniteler, hematopoietik ve lenfoid dokuların aşırı kontrolsüz gelişmesinden kaynaklanır. Bu maligniteler morfolojik, genetik, immünfenotipik ve klinik özelliklere göre sınıflandırılır. Akut veya kronik lösemiler, lenfomalar ve plazma hücre diskrazileri başlıca hematolojik malignite tipleridir. Bu kanserler, ABD ve Avrupa'daki kanserlerin yaklaşık %9.0'u iken, tüm dünya kanserlerin %6.5'ini oluşturmaktadır. Hematolojik malignitesi olan hastalarda yapılan birçok çalışmada çeşitli laboratuvar parametreleri ile hematolojik maligniteler arasında bir bağ olup olmadığı araştırılmıştır. Bu çalışmada, hematolojik malignite tanısı alan hastaların, tanı almadan önce alınan kan örneği ile değerlendirilen lipid parametreleri (yüksek dansite lipoprotein, düşük dansite lipprotein, trigliserit ve total kolesterol) ile başlıca hematolojik maligniteler (akut lösemiler, kronik lösemiler, lenfomalar ve multiple myelom) arasındaki ilişki araştırılmıştır. Ayrıca bu araştırmada lipid parametrelerinin, hastalığın remisyona giriş ve remisyonda kalma süresine etkisinin değerlendirilmesi de amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 01.01.2015 - 31.12.2021 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde hematolojik malignite tanısı alan 131 hasta çalışmaya alındı. Hastaların malignite tipleri, yaşı, cinsiyeti, HDL, LDL, TG, total kolesterol değerleri ve remisyona giriş ile remisyonda kalış süreleri saptandı. Hematolojik malignite tipleri, lipid değerleri ile remisyona giriş ve remisyonda kalış süreleri arasındaki ilişki incelendi. Bulgular: Çalışmaya 131 hasta dahil edildi. Hastaların %51,9'u erkek ve %48,1'i kadın idi. Ortalama yaş 66,12±13,78 olarak saptandı. Hastaların %12,9'una akut lösemi, %25,1'ine kronik lösemi, %32'sine MM ve %29,7'sine lenfoma tanısı konuldu. Çalışmaya dahil edilen 131 hastanın 53'ü (%40,5) remisyon, 78'i (%59,5) nüks kliniğinde idi. Bu çalışmada hastalara ait HDL (mg/dl) değerlerinin remisyon ve nüks gruplarının ortalamalarına göre anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Remisyon klinik grubunda bulunan hastaların HDL (mg/dl) değerleri nüks grubunda bulunan hastalara göre anlamlı ölçüde daha düşüktür. Fakat hastaların LDL, TG ve total kolesterol değerleri ile remisyon ve nüks grupları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Çalışmada hastalara ait tanı gruplarının (akut lösemi, kronik lösemi, MM ve lenfoma) remisyon ile nüks arası geçen süre (ay) değerleri arasında anlamlılık tespit edilmiştir (p<0,05). İlişkiye göre kronik lösemi grubuna ait remisyon ile nüks arasında geçen süre (ay) akut lösemi, MM ve lenfoma gruplarına göre anlamalı ölçüde daha yüksektir. Bu çalışmada kronik lösemi hastalarında tanı ile remisyon arasında geçen süre ile hastaların yaş değerleri ile arasında anlamlılık bulunmuştur (p<0,05). İlişki incelendiğinde kronik lösemi tanı grubuna ait tanı ile nüks arası geçen süre (ay) ve yaş değerleri arasında pozitif yönlü orta şiddetli bir ilişki bulunmaktadır. Hastalara ait diğer istatiksel değerlendirmelerde anlamlı ilişkiler saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda hematolojik malignite tanı grupları ile lipid seviyeleri arasında ilişki bulunmamıştır. Ancak lipid seviyeleri ile hematolojik malignite tanılı remisyon ve nüks grubundaki hastalar arasında ilişki saptanmıştır. İlişki incelendiğinde remisyon grubundaki hastaların nüks grubundaki hastalara göre HDL düzeyleri anlamlı ölçüde daha düşük bulunmuştur. Bu veriler doğrultusunda lipid parametrelerinin remisyon ve nüks süreleri üzerinde etkili olabileceği ve belirteç olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Lipid parametreleri ile hematolojik kanserler arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların yapılması daha net veriler elde edilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın sonuçları ele alındığında gelecekteki daha geniş ölçekli ve çok merkezli çalışmalara katkı sağlayacağını düşünebiliriz. Anahtar Kelimeler: Hematoloji, Malignite, Kolesterol, Remisyon, Nüksetme