Hemşirelerin kişilik özellikleri ile işbirliği niyetinin Planlı Davranış Teorisi kapsamında incelenmesi: Sağlık kurumları örneği

Çalışmanın amacı, planlanmış davranış teorisi kapsamında; hemşirelerin sahip oldukları kişilik özelliklerinin, işbirliği niyetlerinden elde edilen verilere göre aralarında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığının incelenmesidir. Çalışmanın evrenini, bir kamu hastanesinde çalışan hemşirelerdir. (N=600) Çalışmada evrenden örneklem belirleme işlemi yapılmamış, hastanede görev yapan tüm hemşirelere anket uygulanması planlanmış ve uygulanmıştır (n=549). Veri toplama aracı olarak beş faktör kişilik özellikleri ölçeği, hemşire-hemşire işbirliği ölçeği ve genel işbirliği ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 (Statistical Package for the Social Sciences) istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın ana ve alt hipotezlerinin testi yapılmadan önce kullanılan ölçeklerin güvenilirlikleri Cronbach's Alpha Analizi ile test edilmiştir. Anketten elde edilen verilerle istatistiki analiz yapılmadan önce normal dağılım testi yapılmıştır. Hemşirelere uygulanan anket sorularının planlı davranış teorisi ve alt boyutlarını ne kadar açıklayabildiğini ve tüm anket sorularının planlı davranış teorisi alt boyutlarına nasıl dağıldığını tespit etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda tüm anket sorularının ölçmek istediğimiz planlı davranış teorisini %61 açıkladığı ve Kaiser-Meyer-Olkin Örnekleme Yeterliliğinin Ölçümü sonucunun yüksek olduğu (KMO=0,935) tespit edilmiştir. Yaptığımız çalışmada; planlı davranış teorisinin alt değişkenlerinden algılanan davranışsal kontrol/öz etkililik/normatif inanç boyutlarının hemşirelerin çalıştığı bölüm bakımından, algılanan davranışsal kontrol/öznel norm boyutlarının hemşirelerin hastanede çalışma süresi bakımından ve normatif inanç/öz etkililik boyutlarının sağlık sektöründe çalışma süresi bakımından aralarında anlamlı bir fark bulunmuştur. Sonuç olarak işbirliği niyeti ile nevrotiklik/açıklık/özdisiplin kişilik tipleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Bu kişilik tiplerine sahip olan hemşirelerin işbiliğine olan yatkınlıkları daha yüksektir. Çalışma sonucunda planlı davranış teorisi kapsamında, hemşirelerin kişilik özellikleri ve işbirliği niyetlerini geliştirmeye yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Hemşire, Kişilik Özellikleri, İşbirliği, Planlı Davranış Teorisi