Hipertansiyon tanısı olan hastaların yaşam doyumlarının ve kronik hastalığa uyum durumlarının değerlendirilmesi

Amaç: Hipertansiyon; sürekli kan basıncı yüksekliğinin olduğu, ciddi komplikasyonların görüldüğü tüm dünyada sıklığı giderek artan önemli bir toplum sağlığı sorunudur. Özellikle vücudumuzdaki tüm damar sistemlerini etkileyebildiğinden oldukça hayati komplikasyonlara neden olabilmektedir. Yaşam kalitesi kişilerin hedefleri ve beklentileri ile bağlantılı olarak, yaşadıkları kültür ve değer yargılarının bütünü içinde durumlarını algılama biçimidir. Özellikle kronik hastalık varlığı bireylerin yaşam kalitesini bozabilmektedir. Bu çalışmada da 65 yaş üzeri HT tanısı olan hastalarının kronik hastalığa uyum durumlarını ve mevcut hastalıklarının yaşam doyumlarını nasıl etkilediği değerlendirmektedir. Materyal ve Metot: Kesitsel olarak planlanan çalışmada yürütücüler tarafından literatür baz alınarak oluşturulmuş sosyodemografik veri formu ile Yaşam Doyum Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği Kullanılmıştır. Çalışmaya, Mart-Aralık 2020 döneminde, Malatya Yeşilyurt TECDE Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı Hipertansiyon hastalarında 201 gönüllü katılmıştır Veriler ortanca (min-maks) ve sayı (yüzde) ile verildi. Normal dağılıma uygunluk Shapiro Wilk testi ile yapıldı. İstatistik analizlerde Kruskal Wallis testi, Mann-Whitney U testi, Pearson ki-kare testi, Yatesin düzeltmeli ki-kare testi ve Fisher' in kesin ki-kare testi uygun olan yerlerde kullanıldı. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Analizlerde IBM SPSS Statistics 25.0 programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya katılan kadın hastaların yaş ortalaması 65.56±11.42 ve erkek hastaların yaş ortalaması ise 73.25±11.82 yıl idi. Katılımcıların 66 (%32,84) emekli, 90 (%44,78) 10 yıl üzerinde hipertansiyon hastası idi. Katılımcıların 99 (%49,25) u en az bir ilaç kullanmakta idi. Katılımcıların 194'ü (%96,52) düzenli olarak tansiyon ilaçlarını aldıklarını, 174'ü (%86,57) düzenli hekim kontrolüne gittiklerini bildirdi. Katılımcıların 104 (%51,74) en az yarım saat günlük yürüyüş yaptıklarını ve 163 (%81,09) düzenli beslenmeye dikkat ettiklerini söyledi. Katılımcıların 102'si (%50.75) verilen ilaçlarını düzenli olarak kullandıklarını ve yine 102 (%50.75)i hastalığı ile baş edebilmek için verilen eğitimlere katılmadığını, 88 (%43.78) kendisi gibi hipertansiyon tanısı olan hastalarla hastalığı ile ilgili iletişim halinde olduğunu beyan etti. Hastalığından dolayı aile için ilişkilerinde bozulma olup olmadığı sorulduğunda katılımcıların 100 (%49.75) aile ilişkilerinin bozulmadığını ve 111 (%55.22) si geleceğe dair plan yapmakta zorlanmadığını söyledi. Katılımcıların 81 (%40.30) hasta olsa dahi sosyal aktivitelere katıldığını, 59 (%29.35) i tamamen iyileşeceğini düşündüğünü ve 116 (%57.71) i hastalığının uzun süreli kontrol altında olması gerektiğini düşündüğünü beyan etti. Yine 125 (%62.19) katılımcı hastalığına yönelik aldığı tedavinin etkili olduğunu düşündüğünü belirtti. 87 (%43,28) katılımcı verilen egzersizlerini düzenli yaptığını, 104 (%51.74) kişi vücudunda olan değişiklikleri önemsediğini ve 81 (%40.30) kişi düzenli sağlık kuruluşu muayenelerine gittiğini ve 99 (%49.25) kişi ailesine hastalığı nedeniyle yük olmadığını düşünüyordu. 108 (%53.73) kişi sağlık çalışanlarına oldukça güvendiğini, 123 (%61.19) kişi hastalığı ile ilgili yeterince bilgi sahibi olduklarını, 113 (%56.22) hastalığının tedavisi ile ilgili yeterince bilgi sahibi olduğunu ifade etti. Yaşamından memnun olup olmadıkları sorgulandığında 45 (%22.39) kişi memnun olduğunu, 6 (%2.99) kişi tamamen katılarak memnun olduğunu söyledi. Sonuç: 65 Yaş üzeri hipertansiyonu olan hastaların kronik hastalıklarına uyumunu ve yaşam doyumunu araştırdığımız çalışmamızda katılımcıların çoğunluğunun düzenli ilaç kullandığı, düzenli doktor kontrolüne gittikleri ve hastalığa uyumuna ilişkin herhangi bir sorunları olmadığı bulundu. Ancak yaşam doyumlarını araştırdığımız ölçekteki sorulara verilen yanıtlara bakıldığında yarıdan biraz fazla katılımcıların yaşam doyumlarının yetersiz olduğu bulundu. Bu veriler ışığında özellikle kırılganlığın daha fazla olduğu ve fiziksel aktivite olarak kısıtlı bir hayat süren 65 yaş üzeri bireylerin yaşam doyumlarını artıracak bir yaşam tarzının oturtulabilmesi için hasta ile birlikte günlük aktivite planı oluşturulmalı ve plana uyabilmeleri için motivasyonlarının artırılması sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Kronik Hastalık Uyumu, Yaşam Doyumu